b_150_100_16777215_00_images_photo_--_--.jpgاشاره - لطیف ایزدی : نزدیک به سه قرن از طلوع پرفروغ شاعر بلامنازع ترکمن می گذرد در حالی که نامش بر تارک آسمان شعر و ادب می درخشد و  سال به سال بر اقبال و توجه دوستداران شعر و ادبیات در ایران و جهان به این شاعر مردمی بیشتر می شود. دیوان اشعارش چون دریایی عمیق و وسیع است که درهایی ناب و زرین دارد که باید غواصی کرد و آن را کشف نمود. در آستانه 285 مین سالروز بزرگداشت فراغی در باره اشعار ، افکار و مراسم بزرگداشتش با دکتر اراز محمد سارلی نویسنده  صاحب نام به گفتگو پرداخته و در دریای بیکران اشعارش غوطه ور شدیم .

سارلی شخصیتی  چند وجهی و جامع الاطراف دارد و به باور این قلم میتوان نام او را به عنوان یک ایرانی ترکمن در شمار مختومقلی شناسان معاصر جهان قلمداد کنیم. در زمینه های مختلف ادبی ، فرهنگی ، سیاسی، اجتماعی ، مطبوعاتی و حوزه نشر حضوری مستمر و موثر دارد و آثاری گرانسنگ به یادگار گذاشته است. مصاحبه مجازی و  تفصیلی سایت اولکامیز که از نظرتان می گذرد حاوی حرف ها ، نکته ها، پیام ها و مطالب بدیع در باره مختومقلی فراغی است. در این مصاحبه  اغلب سئوالات از اولکامیز است و برخی دیگر از عظیم قرنجیک ، ابراهیم دوگونچی و خانم قرنجیک می باشد. با ما همراه باشید :

سوال – استاد ، به عنوان حسن آغاز در ابتدای گفتگو در باره "مختومقلی‌فراغی" شاعر مشهور ترکمن چه می خواهید بگویید؟

پاسخ- مختومقلی را به تیر رها گشته از کمان تشبیه می کنم. بسان غزال تیزپای دشت گلگون ادب ترکمن، نامش را به صحرا سپرد و آسمانش، آبستن بارش معرفت، و دمش شفابخش و سخن تراشیده اش جرعه ی آگاهی.

سوال: منظوراز نگاه خلاق نسبت به فراغى چيست؟

پاسخ- نگاه خلاق به پدیده مختومقلی می خواهد نگاهی متفاوت به عمق زوایای این شاعر ترکمن داشته باشد. می خواهد از سخنان کلیشه ای و تکراری خارج شود و او را در سطح والایی که وجود دارد بشناسد و در تراز مشاهیر جاودان جهان چون شکسپیر و ویکتور هوگو و فردوسی ارزیابی کند.

سوال: می دانیم که در ایام بزرگداشت مختومقلی قرار داریم. نظر شما در باره این مراسم ها چیست؟

پاسخ- به نظرم این مراسم ها خوبه، اینکه برای مختومقلی بزرگداشت گرفته بشه آرزوی دیرینه ما بود. الحمدلله بعد استان شدن گلستان هم توسط مردم و دولت به شکل گسترده تری برگزار شد "هفته مختومقلی" از ثمرات آن می باشد. البته در برخی مناطق برگزاری این مراسم به سهولتی که در استان گلستان اجرا می شود نیست. مثلا خبر لغو همایش مختومقلی در ساری را دریافت کردم. یک خبر منفی و بازدارنده متاسفم ازاین حرکت. ولی همه می دانیم که برگزاری مراسم های مختومقلی همه ی کاری نیست که ما باید انجام دهیم . مختومقلی ابعاد و وجوه علمی بسیار غنی دارد که می باید محل اعتبار باشد .

سئوال: دکتر سارلی آیا می توانید مراد از ابعاد مختومقلی را توضیح دهید ؟ چه چیزهایی در مختومقلی می بینید که کمتر مورد توجه قرار گرفته است؟

پاسخ- می دانید که ما در ج.ا. ایران تجارب زیادی از تکریم و تجلیل مختومقلی سپری کردیم. اساسا" نه فقط مختومقلی بلکه کلیه مشاهیر شاخص تاریخ بشریت دارای ابعاد فکری و لایه های تو در تو دارند. قاطبه مردم به لایه اول و دوم بسنده می کنند. مثلا زندگینامه ای ازو کمابیش می دانند و دو بیت شعر دلنشین . اما اهل تعمق لایه های پنهان را جستجو می کنند به نظرم این بخش بسیار حائز توجه و اهمیت است .

سوال:مراسم بزرگداشت مختومقلی چه اهمیتی دارد؟

پاسخ- مراسم های مختومقلی در سطح بندی هایی که انجام می پذیرد، شان و چایگاه خود را پیدا می کند. یک وقت هست در فلان شهر و روستا به منظور ایجاد نشاط در بین اهالی و همچنین معرفی مختومقلی چنین مراسم هایی گرفته می شود. طبعا این شکل ابتدایی و ساده اش برای مخاطبان آن بسیار ارزشمند است. اما وقتی که به منظور تبیین اندیشه های او در سطح آکادمیک و با فراخوان از اساتید فن و ادباء و کارشناسان ادبیات ترکمن همایش مختومقلی اجرا می. گردد، در این صورت سطح انتظار و خروجی آن می باید بر اساس معیارها و شاخص های آکادمیک سنجیده شود. می دانیم که خروجی چنین همایش علمی ارزشمند و ماندگار خواهد بود. در حال حاضر تلفیقی ازین دو روش بر مراسم های مختومقلی حاکم است.

سوال: چه نیازی به شناخت اشعار و افکار مختومقلی فراغی داریم ؟

پاسخ - نیاز به مختومقلی چون نیاز به خورشید است که روشنایی ببخشد بر سیل مشتاقانش . او به مثابه یک الگو و اسوه ی یک قوم است. در چهره مختومقلی یک دده قورت قوت هنرمند می بینم و یک اغوزخان مقتدر تا که ایلات خود را به اتحاد فرا بخواند. بنده او را یک فردوسی ترکمن می دانم که کاخ بلند ادب ترکمن را بنیان نهاد و یک مصلح اجتماعی چون سیدجمال که رفرف پرچم مردم خود شد و یک فیلسوف چون بوعلی سینا .

سئوال آیا سناخت مختومقلی به مثابه یک راه است ؟ در این باره توضیح دهید ؟

پاسخ – بله . همانطوریکه عنوان گردید مختومقلی برای ترکمن ها به مثابه یک راه است. اگر بخواهیم رونده راه باشیم آن راه را باید بخوبی بشناسیم تا گمراه نشویم و از مسیر و هدف بلند انسانی فاصله نگیریم. مضافا"، مختومقلی ویژه گی های مهم انسان اجتماعی آرمانگرا را داراست. او یک متدین روشنفکری است که آسیب های جامعه ی عصر خود را می داند. و نسبت به آن نقد دارد و راه حل ارائه می کند. او یک متدین مترقی انتلکتوئل منورالفکر سوسیولوژیست متفلسف کلامی مفقه جامع الاطرف است. چنین شخصیتی کمتر در جوامع مختلف ظهور کرده اند. به اذعان بارتولد اولین "شاعر ملی ترک زبانان" از بین ترکمن ها پدید آمد. لذا شناخت مختومقلی شناخت راه از چاه است در عصر حاضر برای سرنوشت ما و آتیه ی پرتلاطم زمانه تحول مدار ما.

سوال: بنابراین تبیین اندیشه های مختومقلی یک ضرورت انکار ناپذیراست؟

پاسخ- طبعا چنین است. مردم ما مشتاق دانستن بیشتر و عمیق تر درباره مختومقلی هستند و این حق آنان است که در باره شاعر ملی خود علاوه بر اطلاعات کافی؛ ایده ها و تفکر و عقاید وی اسوه و الگوی خود قرار دهند.

سوال: بدون شک ، هریک از شاعران و ادیبان و یا صاحبان اندیشه ای ، متاثر از دانش و معرفتهای متراکم فرهنگی و ادبی پیش از خود است . آیا مختومقلی هم بدون تاثیرپذیری از توفیقات معرفتی عالمان شعر و ادب پیش از خود ، می توانست چنان گام های بلندی در شعر و ادب ترکمن برداشته و به عنوان بنیانگذار ادبیات نوین ترکمن ، عرض اندام کند ؟ (سوال عظیم قرنجیک)

پاسخ- ابدا، مختومقلی اگر بر ادبیات ایران و توران و ادبیات عرب تسلط نداشت و از فحول شاعران و ادیبان معرفت های لازم را کسب نمی کرد، چنین توفیقی در این حد فاخر بدست نمی آورد. وانگهی مختومقلی خود معترف است که از پیشینه ی ادب فارسی اندوخته های بسیار را ره توشه ی خود کرده است. در شعر " سان بولسام" از حافظ سعدی و فردوسی و عمرخیام نام می برد و آرزو می کند که در عداد این شاعران تاثیر گذار نامش برده شود. اما مختومقلی ویژه گی خود باروری در شعر و خلاقیت نوپروری تعبیرات ادبی و اصطلاحات را داشت. لذا ترکمنی سرودنش یک موهبت مبتکرانه و بی بدیل است.

سوال: چرا چنین چشم اندازی با توجه به برخورداری از موهبت اندیشه پیشینیان ، منجمله مختومقلی ، ملانفس ، کمینه و مسکین قلبچ و .... ، برای شاعران و ادیبان معاصر ما فراهم نشده که علیرغم دسترسی به دستاوردهای متراکم تری از بعد از دوران مختومقلی ، پایه گذار رهیافت ادبی نوینی در آسمان شعر و ادب ترکمن باشند ؟ (سئوال عظیم قرنجیک)

پاسخ- موافقم که به غیر از مختومقلی هم به شاعران دیگر بپردازیم. و آراء و اندیشه های آنان را بکاویم. چون این غور و تفحص ادبی امری اجتناب ناپذیر است . اما نباید فراموش کنیم که شاعران دیگر ما خود متاثر از این شاعر بوده اند. مثلا کمینه اذعان دارد که خوشه چین مختومقلی می باشد.

لذا کسی که در قامت شاعر ملی ترکمن توانسته مطرح شود؛ پس فخامت جایگاه ایشان می طلبد درباره اش صحبت شود و کاوش های عمیق تر صورت پذیرد

سوال: استاد سارلی، جنابعالی در سخنرانی خود در دانشگاه ادبیات قازان به سال ۲۰۱۴م از اصطلاح شاعر ملی برای مختومقلی فراغی استفاده کرده اید. به نظر شما معیارهای یک شاعر ملی چیست؟

پاسخ-می دانید که سال ۲۰۱۴ در بین ترک زبانان سال مختومقلی اعلام گردید. یکی از کشورهای ترک زبان که کنفرانس بین المللی مختومقلی را برگزار کرد؛ تاتارستان بود. سخنرانی بنده از این حیث مورد توجه اندیشمندان کشورهای مختلف قرار گرفت که به معیارهای یک شاعرملی پرداختم. این معیار بر هر شاعری صدق می کند که واجد چنین ویژه گی هایی باشد. یعنی بر عبدالله توقای شاعر ملی تاتارستان که یکصد سال پیش ظهور کرد هم صدق می کند و هم بر مختومقلی ترکمن های ما و نیز دیگر شاخص های یک قوم.

سئوال : شاخص هایی که بیان کردید چه بود ؟

پاسخ -این شاخص ها را در موارد زیر یافتم :

اولا یک شاعر ملی می باید به لحاظ زبانشناسی، احیاگر زبان ملی خود باشد. مختومقلی توانست زبان ترکمنی را از جغتایی خارج کند. از کمند ایمس، ایرور و داخی دور و. کته و گیده من گله من های وابستگی زبانی جعتای، به زلال سرچشمه ی زبان ترکمنی درهایی از گوهر کلمات را استخراج کرد و در پایان ادعا نمود: "سوزلار مختومقلی دیلی ترکمنینگ " دوما: مختومقلی به احیای ساختار زبانی ترکمن پرداخت. وی با مراجعه به کانون داغ زبانی ترکمنان از یاشولی ها و حتی چوپانان به استخراج خلوص زبانی و غنای زبان ترکمن مبادرت ورزید. در واقع یک پروسه، کنده شدن از تسلط جغتایی را با شهامت و شجاعت به سامان رسانید. پروسه دوم با مراجعه به بطن قوم ترکمن پرچم استقلال زبانی را با افتخار تمام برافراشت .

سوال: بنابراین تا اینجا دو مورد را در باره ویژه گی های یک شاعر ملی و مصداقا مختومقلی فراغی گفتید اما دو مورد دیگر از شرایط یک شاعر ملی چیست؟

پاسخ- مورد سوم: تلاش برای هویت ملی است. مختومقلی برای ملیت ترکمن هوشیارانه شعر گفت و آنان از تیره تیره علیه هم بودن نجات داد. در اشعار او ملیت و اتحاد ملی ترکمن ها موج می زند. اشعاری مثل نقصانه گلگی، ترکمنینگ و...را با شعور به نیاز شکل گیری ملت ترکمن بجای قبایل و تیره های متفرق پرداخت. و سپس در صدد حاکمیت واحد بود که در این عبارت: " بیر دولته قوللق اتسگ باشیمیز" و یا در این بیت : " امان قالسون پشت در پشتم /برقرار دولت ایستارین" همه ی اینها به آشکار این شاخصه را تبیین می کند.

شاخصه ی چهارم: این است یک شاعر ملی می باید آگاه و آگاهی بخش باشد. او گذشته را می داند و حال را نقد می کند و یک مبارز اجتماعی و یک اسلحه از جنس سخن در اختیار دارد. تا بتواند جامعه را به آینده ای بهتر سوق دهد. در یک کلام شاعر ملی با احاطه وضعیت ملت خود و شرایط جهانی، دست ملت خود را می گیرد و به روشنگری و آگاهی می پردازد. لذا او تمام نمای هویت فرهنگی، ادبی، اجتماعی و سیاسی منویات و ایده آل های یک ملت است. البته شاخصه های دیگری را نیز می توان برشمرد که نسبت به این ۴ مورد ذکر شده اهمیت کمتری دارد. مثل احاطه بر فنون خاص صنایع ادبی و سلاله ی خاندانی و شجره ی علمی و. .

ادامه دارد . . . 

 

 


ارسال نظر به عنوان مهمان

0
  • هیچ نظری یافت نشد.

یادداشت

به یاد نادر ابراهیمی *

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- امروز 16 خرداد 1397 دهمین سالروز خاموشی نادر ابراهیمی نویسندۀ خوش‌ذوق ایرانی است که بیشتر با آثاری چون  مجموعۀ «آتش بدون دود» و «‌یک عاشقانۀ آرام» و همچنین «سه دیدار»،... ادامه مطلب ..
IMAGE چرا در جا می زنیم ؟

اولکامیز- جعفر محمدی سردبیر و صاحب امتیاز سایت پر مخاطب عصر ایران نوشت :  چرا در جا می زنیم؟ این سوالی است که از زاویه های مختلفی می توان بدان نگریست و آن را کاوید. امروز می خواهم یکی از مهم  ترین... ادامه مطلب ..
IMAGE نقد و بررسی تقویم ترکمنی ایل آمان

اولکامیز- لطیف ایزدی: تقویم ترکمنی 1397 " ایل آمان " به همت و کوشش عاشورمحمد رئوفی نیمه دوم بهمن ماه 96 با تبلیغات گسترده در فضای مجازی و تیراژ وسیع منتشر گردید که در نوع خود کاری تازه و نو بود ولی از... ادامه مطلب ..
IMAGE کدام قانون، کدام مجلس، آقای لاریجانی ؟!

 عصر ایران؛ مهرداد خدیر- «‌مجلس شورای اسلامی آمادگی دارد با توجه به کمبودهایی که در زمینۂ قوانین مربوط به حوزۂ فناوری اطلاعات و ارتباطات و فضای مجازی در کشور وجود دارد با استفاده از ظرفیّت... ادامه مطلب ..
IMAGE اسب ها را نکشید

90 اسب در چند روز کشته شدند، در مناطق مرزي. نماينده نقده و اشنويه راهي منطقه شده و با مسئولان استاني نشست‌هايي داشته است. ادامه مطلب ..
IMAGE حضرت آیت‌الله، «بی‌بندوبار» همان جوان انقلابی نزدیک انتخابات نیست؟

عصر ایران؛ مصطفی داننده- آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی امام جمعه شهر مشهد فرموده‌اند: «با کنسرت، موسیقی مبتذل و نابهنجار و فسق و فجور خیابانی جوان شاد نمی‌شود، این یک آب‌نبات چوبی است که به... ادامه مطلب ..
IMAGE در رثای سلاله

اولکامیز- با کمال تأسف باخبر شدیم که صحرای ما شاهد فاجعه ای بس دردناک و جانگداز که وجدان بشریّت را بلزه درآورده است، می باشد.  ادامه مطلب ..
IMAGE ضرورت نگاه روشنفکرانه به اشعار فراغی

اولکامیز- - گفتاری از یحیی یاری : یکی از عمده مشکلاتی که در پی یافتن سیرتاریخی و تحّول ذهنی شاعران ما وجود دارداینست که ،شاعران قدیم ما،سیرتاریخی وتحول ذهنی خود را ثبت نکرده اند ادامه مطلب ..
IMAGE یدی منزئل

اولکامیز- شعری از حاجی مراد آق شاعر خوش ذوق گنبدی  ادامه مطلب ..
IMAGE دیدار با دکتر شهروز آق آتابای

اولکامیز-  فرهاد قاضی ❇️دیشب با هماهنگی قبلی برای اولین بار بعد از عمل جراحی و گذراندن دوره ی نقاهت باتفاق خانم به دیدار دکتر شهروز آق آتابای محقق و مترجم جوان ترکمن رفتیم. ❇️شهروز نزدیک به ۳... ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی بر پروژه پتروشیمی گلستان و ارائه راهکارها

اولکامیز-  رحمان قره باش دانشجوي دكترا مديريت كسب وكار : الف :مقدمه:معرفی پروژه پتروشیمی گلستان: ادامه مطلب ..
IMAGE اکبر پیرا مدیر " ساچاق "

اولکامیز- متولد 1351 شمسی درسلاق غایب یکی از روستاهای غرب گنبد . ادامه مطلب ..
IMAGE یک پایان تلخ بهتر از تلخی بی پایان است

اولکامیز- محمد سلاق : هنگامیکه برای چندمین بار توسط گروههای درگیر در سوریه از سلاح های شیمیایی به بهانه های مختلف بر سر مردم مظلوم و مستاصل سوریه بکارگیری شد جهان در بهت وحیرت فرو ماند وهمگان را... ادامه مطلب ..
IMAGE گزارش مسابقات جام نوروز در دوگونچی

اولکامیز-  دوگونچی روستایی که به گفته بزرگان و ریش سفیدان قرار بود شهر شود ولی کمی آنطرفتر بخاطر وجود پل قدیمی ورق برگشت و قصبه آق قلا به عنوان شهر انتخاب شد. ادامه مطلب ..
IMAGE دلنوشته پرویز مدنی برای پدر هنرمندش

     اولکامیز- پرویز مدنی یکی از فرزندان اهل نظر مرحوم قرباندوردی مدنی در باره پدرش نوشت : مدیر محترم سایت وزین اولکامیر. قبل از بیان عرایضم بنده بار دیگر سپاس و قدردانی خود و بازماندگان آن... ادامه مطلب ..
IMAGE دهکده های گردشگری نیازمند تفکری نو

اولکامیز- عائشه قزلجه کارشناس مدیریت بازرگانی : بزرگترین ایراد دهکده های گردشگردی یا نوروز گاههایی که در جای جای استان گلستان بنا شده است این است که متاسفانه کمترین توجه به انتقال حس خوب... ادامه مطلب ..
IMAGE گفتگوی اولکامیز با امان محمد خوجملی - قسمت دوم

اولکامیز- لطیف ایزدی : دومین بخش از گفتگوی صریح و شفاف اولکامیز با  یکی ازفعالترین یادداشت نویس سیاسی - اجتماعی - دینی  ترکمن صحرا را در ذیل می خوانید :  ادامه مطلب ..
IMAGE حب مقام و مقام پرستی

اولکامیز-  به قلم وحید دلیجه فعال سیاسی رسانه ای : 🌺بسم الله الرحمن الرحیم 🌺 تِلْک الدَّارُ الْاخِرةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لا یرِیدُونَ عُلُوّاً فِی الْأرِضِ وَ لافَساداً وَالْعاقِبَةُ... ادامه مطلب ..
IMAGE دخالت و قضاوت ممنوع!

اولکامیز-  زبیده سوقی عضو شورای مرکزی حزب مجمع زنان اصلاح طلب کشور: اگه میشد این جمله رو تو جامعه جا انداخت باور کنید زندگی خیلی زیباتر و راحت تر میشد. ادامه مطلب ..
IMAGE غوغای چنار در نوروزگاه گنبد

 به گزارش اولکامیز گروه موسیقی چنار در دهکده گردشگری گنبد غوغا به پا کرد. ادامه مطلب ..
IMAGE تحلیلی متفاوت از محمد توانگری

اولکامیز- در پاسخ به سوال مدیر سایت اولکامیز مهم ترین اتفاق سال 96 اعتراضات خیابانی دی ماه بود که حاصل تخریب روان عمومی ست. آن جا که سیاست به قول آلن بدیو کنترل نفرت است نه کنترل عشق، پس بگذارید... ادامه مطلب ..
IMAGE دهکده گردشگری آق قلا و ذکر سه نکته

اولکامیز- ساعت ۱۱ ساعت به وقت رسمی به همراه خانواده با شور و شوق زیادی به تماشای دهکده گردشگری آق قلا رفتم ولی در کمال تعجب دیدم که درها بسته بود و چراغها خاموش‌. دهکده گویی در خوابی عمیق به سر... ادامه مطلب ..
IMAGE دکتر سارلی : رادیو گرگان به ترکمنها خدمت کرد

اولکامیز-  سخنان دکتر اراز محمد سارلی در مراسم نکوداشت موسی جرجانی را در ذیل میخوانید :  ادامه مطلب ..
IMAGE احسان مکتبی: قدر درختان مثمر فرهنگ را بدانیم

 اولکامیز- احسان مکتبی مدیر کل امور سیاسی - انتخاباتی استانداری گلستان یکی از سخنرانان اصلی مراسم بزرگداشت موسی جرجانی در آق قلا بود. ادامه مطلب ..
IMAGE سخنان استاد هوشنگ جاوید در آق قلا

اولکامیز-  سخنرانی استاد هوشنگ جاوید بنیانگذار موسیقی نواحی کشور در مراسم بزرگداشت موسی جرجانی مورد توجه حاضرین قرار گرفت. مهمترین بخش سخنان این صاحبنظر و استاد موسیقی مقامی کشور را به روایت... ادامه مطلب ..

اخبار


16 فروردين 1397

آخرین نظرات

دهه ی شصت ؛ ما - بچه های محله ی خالدنبی گنبد - با همان کتاب ها یعنی: عقیده ی ترکمانی و تحفة الرجال ،...
در مورد ذکر تاریخ تولدها اسم یکی از افرادی که میشناختم و کارمند شده بود رو دیدم
متاسفانه این رفتارها روش عادی برای بعضی شده است بنابر این بهتر است قبل از رای دادن به فکر این گونه س...
وقتی برای جلف بازیهای " اندی " ، "خوشگلا باید برقصند " و عربده های گوشخراش مقلدان او از بلندگوهای پر...
امیدارم اول به یک نتیجه واحد درکتابت وتلفظ برسند چون آموزشهای سلیقه ای در ادوار آبنده سر در گمی را ب...
تلگرام به کجای مسایل خانوادگی ورود کرده اصلا تلگرام که فقط یه بستره به چیزی ورود نمیکنه
سلام آقای قجقی ان شاءالله نماز روزتون قبول باشه مهدی یزدان پرست هستم.
با عرض تشکر برای زحمت هایی ک...
درود بر شما
گفتگوی جالب و بسیار شفافی بود که کمتر در کشور شاهدش هستیم چه برسد به ترکمن صحرا
بخصوص ...
باسلام
ضمن تبریک سالروزولادت شاعرواندیشمندبزرگ مشرق زمین مختومقلی فراغی بحضورتمامی دوستداران و ارا...

آمار بازدید

تبلیغات در اولکامیز
09119738028
09111753677

تبلیغات هزینه نیست. سرمایه گذاری است.