ملا نپس شاعر و نويسنده شهير تركمن (1277 – 1225)
« زهره و طاهر » كه از شاهكارهاي ادبي ملانپس به حساب مي آيد شهرتي همپايه «ليلي و مجنون» در ادبيات فارسي دارد.



ادبيات تركمن در قرن سيزدهم صاحب فرزندي توانا به نام ملانپس گرديد. استاد ملانپس در سال 1225 هـ.ق در «سرخس» به دنيا آمد و بخش اعظم عمر خود را در «مرو» گذراند. وي پس از اتمام تحصيلات ابتدائي در مكتب خانه هاي محلي، به ادامه تحصيل در مدارس شهر بخارا همت گماشت. ملانپس با ادبيات زبانهاي تركي ـ تركمني و فارسي آشنايي كامل داشت. اين آشنايي و نيز احاطه كامل وي برادبيات و فرهنگ عامه تركمن، در تك تك شعرهاي ظريف و سرشار از احساس وي مشهود است.
از آثار برجسته ملانپس بايد به داستان « زهره و طاهر » كه از شاهكارهاي ادبي ملانپس به حساب مي آيد اشاره كرد. «زهره و طاهر» در ادبيات تركمني داستاني است كه شهرتي همپايه «ليلي و مجنون» در ادبيات فارسي دارد. علاوه بر «زهره و طاهر»، در غزل، مخمس نيز به مسائل اجتماعي نيزپرداخته است. وي در دوران سخت زندگي خود با شاهان و بگ ها و بي عدالتي ها مبارزه كرده است. به عنوان مثال در شعر « نرگِزگين» يعني (مردانه زندگي كن) به انسانها مي گويد كه «در برابر ظالمان و پولداران سر خود را خم نكنيد»
ملانپس در حيات ادبي تركمن يكي از شخصيت هاي ممتاز است. در آغاز، او در يكي از دهات ناحيه مرو معلم مدرسه بود و بعدها بازرس مدارس شد. در داستان شاعرانه اش كه بنام «زهره و طاهر» مشهور است، به شرح حال دو دلداده جوان پرداخته و افكار محافظه كارانه والدين آنها را به باد انتقاد مي گيرد.
نمونه اي از ترجمه شعر ملانپس شعر « نرگِزگين»:«اي دل بيا نصيحتي كنم، گر زندگي كني سربلند باش، بشناس دوست و دشمنت را و از خانه ات با خبر باش، گر با دشمن مي جنگي با مشتي آماده و پرزندگي كن، در زندگي مقاوم باش، يك سال مردانه زندگي كردن بهتر [است] كه چهل سال به خفت زندگي كني ».
ملانپس شاعري بود كه با مردم زيست و براي آنان قلم و سلاح دردست گرفت. وي پس از جراحتي كه در جنگ مرو (1276 هـ. ق ) برداشت در سال 1277 هـ. ق وفات يافت.
نویسنده: چاري محمد مراد، کارشناس ارشددیپلماسی و سازمان های بین المللی سايت ايراس