"استاد مختومقلي قارليف" خواننده و نوازنده‌اي كه استاد استادان بوده است



اين استاد بزرگ موسيقي تركمن، بيش از نيم قرن است كه فوت كرده، اما صداي جادويي وي هنوز هم زنده است و براي ابد در تاريخ موسيقي تركمن و در ذهن نسل‌هاي آينده زنده و جاويد خواهد بود. امروزه در بين تركمن‌ها، كمتر كسي است كه با نام و آوازه و صداي مختومقلي قارليف و نيز با سبك و سياقي كه او در موسيقي تركمن بوجود آورده است، آشنا نباشد. قاليف، در بين مردم به«‌چوال باغشي» معروف بوده است و بزرگان نقل مي‌كنند كه در اجراي برنامه‌هاي هنري كسي نمي‌توانسته با او رقابت نمايد و اين هنرمند قادر بود بي‌وقفه چندين ساعت و حتي چند روز برنامه اجرا كند. اين استاد موسيقي و نوازنده دوتار با شيوه اجرا، تن صدا و حركات خاص خود توانسته بود در بين مردم زمانه خود بسيار مشهور شود. برخي مي‌گويند ترانه‌هاي وي آنقدر زياد بوده كه به‌داخل يك «چوال»- جوال- هم جا نمي‌گرفته است، اين مطلب بيانگر اين حقيقت است كه حافظه و ساختار جسمي و ظرفيت دروني وي براي حفظ و يادگيري ترانه‌ها بسيار وسيع و جا دار بوده است. بزرگان موسيقي مثل خليفه نظرلي، مي‌گفت كه شيوه اجراي ترانه و هنرمندي او خاص خودش بوده و هرگز از كسي تقليد و پيروي نكرده است، بلكه بعد‌ها ديگران سعي كردند تا از شيوه و راه چوال باغشي معروف، پيروي كنند.
اين استاد نامدار موسيقي تركمن، در سال 1881 ميلادي در روستاي «اون بگي»، در بخش «قاقا» در استان عشق آباد تركمنستان و در يك خانواده كشاورز به‌دنيا مي‌آيد و در سال 7/5/1957 در عشق آباد وفات مي‌كند.
وي از دوران كودكي به‌موسيقي و دوتار گرايش پيدا مي‌كند. اولين استاد وي «قاقا چاري چپ‌به»، پدر استاد «چاروا باغشي» بوده است. وي از استادن ديگري مثل: «پالوان باغشي»، كه عمرش را در منطقه «داش حوض» گذرانده و نيز «نظر باغا»، «جوما مرات»، استاد خود ياد مي‌كند. مختومقلي باغشي، روايتگر بوده و داستان‌هاي: حماسه گوراوغلي»، «شاصنم – غاربپ»، «حويرلوقا» را با استادي تمام با دوتار روايت مي‌كرده است. اين استاد موسيقي با خلق آثار جاوداني و ارزشمند خود در احياء و پيشرفت ادبيات و ميراث فرهنگي و معنوي مردم، كار‌هاي ارزنده‌اي انجام داده است.
منبع: دائره المعارف تركمن ساوت- جلد 2 صفحه 202