گزينش از رستم جرجاني
پان پراگ، ماده مخدري است كه جديدا در قالب آدامس وارد ايران شده است.


پان پراگ، راجا، تايتانيك، ناس خارجي، پان پاكستان، پان عربي، ويتامين، ملوان زبل، پان اسفناج وگوتكا.
هنوز داستان مصيبت و بدبختي‌هاي اكستازي كه هزاران معتاد مفنگي روي دست خانواده‌ها گذاشت، به آخر نرسيده بود كه چند ماه قبل، سر و كله يك مخدر توهم زاي ديگر در بازار ايران و خصوصا در مناطق شرقي پيدا شد؛ مخدري كه اين بار در بسته‌هاي شكيل با عكس‌هاي هنرپيشه‌هاي خوش‌تيپ هندي و پاكستاني به‌‌عنوان آدامس‌، پاستيل و پودرهايي با طعم نعنا و خوشبوكننده‌ دهان وارد شده است. اين آدامس‌هاي مخدر را خيلي راحت مي‌شود مثل سيگار از مغازه‌ها خريد؛ به‌طوري كه خانواده‌هايي كه تفاوت اكس و استامينوفن را از هم نمي‌فهميدند، عملا بفهمند آدامس‌ها و خوشبوكننده‌هاي پان چيست و تا به خودشان بيايند، آنچه نبايد بشود، اتفاق مي‌افتد.




خطر اساسي اين است كه اين بار طعمه‌ها، بچه‌هاي خردسالي هستند كه 2 آدامس‌ بادكنكي را به‌زور مي‌چپانند توي دهانشان و آن را تق و تق مي‌تركانند. لطفا يكي اين آژير خطر را به صدا دربياورد.
سر و كله اكس و تركيبات آمفتامين كه توي بساط موادفروش‌هاي شمال شهري ايران پيدا شد، هيچ آژير خطري به‌صدا در نيامد. اكس با همه مخدرهاي ديگر تفاوتي از زمين تا آسمان داشت؛ قرصي در بسته‌هاي شيك و خوشرنگ با اسامي توپ... قرص‌هايي كه بين جوان‌ها پخش شده و آدم را مي‌برد به هپروت؛ منقل و دود و بوي گند و كثافت هم نداشت، بنابراين لابد مثل ترياك، هروئين، كوكائين و... ترسناك نبود.
اما تفاوت اساسي آن با مواد مخدر ديگر، اين بود كه خانواده‌ها نمي‌توانستند آن را از استامينوفن كدئين يا قرص ضد اسهال تشخيص بدهند.
اين‌طوري بود كه تا خانواده‌ها و مسئولان به‌خودشان بجنبند، سيل اكستازي همه جا را فرا گرفت؛ سيلي كه حتي بسياري از نوجوانان كم‌سن‌و‌سال را هم غرق كرد. البته اين قرص‌هاي عجيب و خوشرنگ مواد جديدي نبودند، همان MDMAها بودند كه شركت مرک (MERCK) آلمان در سال 1912، آنها را براي درمان بيماران رواني ساخته بود، ولي 40 سال بعد در آمريكا مهر ممنوعيت خورده بودند و حالا پس از نيم‌قرن، دوباره مثل اژدهايي از خواب بيدار شده و در بسته‌بندي‌هاي شيك در مراسم پايكوبي جوان‌ها سر و كله‌شان پيدا شده بود؛ قرصي ويرانگر كه پله‌اي بود براي مصرف مخدرهاي سنگين‌تر...
پان، همان ناس خودماني




آدامس‌ها و خوشبوكننده‌هاي پان پراگ - اگرچه اين بار با اسم قلمبه سلمبه‌اي وارد شده‌اند - تركيبي شبيه همان مخدر ناس دارند؛ مخدر كثيفي كه مرزنشينان شرق ايران و خراساني‌ها و ساكنان قسمت‌هايي از آذربايجان، آن را - كه از افغانستان، پاكستان و هند وارد مي‌شود - خيلي خوب مي‌شناسند؛ دوست صميمي تف و دندان‌هاي كثيف و جرم گرفته...
ناس يكي از كثيف‌ترين و تهوع‌آورترين موادي است كه در دسته مخدرهاي توهم‌زا قرار مي‌گيرد و اگرچه پليس كشورهاي مختلف آن را مخدري مانند سيگار محسوب مي‌كند و داشتن آن جرم محسوب نمي‌شود، اما اين ماده به‌خاطر نوع استفاده آن، مواد سازنده‌اش و نوع مصرف‌كنندگان‌اش، در ايران يكي از مفلوك‌ترين و تو سري‌خورده‌ترين مخدرها به‌حساب مي‌آيد.
اين ماده كه تا همين چند سال قبل در بسته‌هاي پلاستيكي درب و داغان - شبيه حنا - وارد ايران مي‌شد، از برگ درختي به نام بتل به‌دست مي‌آيد كه در اندونزي، مالزي، فيليپين، چين، تايوان، كامبوج، ويتنام، لائوس، هند و پاكستان مى‌‏روید. برگ‌هاى آن را اگر تازه باشد می‏جوند ولي معمول‌ترين شيوه مصرف آن استفاده از خشك كرده آن است.
برگ‌هاي خشك شده درخت بتل را مي‌كوبند، سپس آن را با كمي آشغال مثل خاك سيگار و آهك قاتي كرده و با انگشت مي‌چپانند زير لثه‌، بعد از چند دقيقه مكيدن هم با يك تف غليظ پرت مي‌كنند بيرون.
پان پراگ، كلاغي كه قناري شد
پان (paan) ‌يا پان پراگ كه چند وقتي است آدامس‌ها و خوشبوكننده‌هاي آن از مرزهاي شرقي كشور وارد شده و با قيمتي بين 50 تا 300 تا تك ‌توماني به‌فروش مي‌رسد، در اصل از فك و فاميل‌هاي همان ناس كثيف است كه لباس خوش‌تيپي به‌تنش كرده‌اند و او را جزو خوشبوكننده‌هاي دهان به‌حساب آورده‌اند.
براي تهيه آدامس‌ها و پاستيل‌هاي پان، دانه‌هاي قرمز و درشت درخت بتل را در برگ درخت پيچيده و تنباكو، آهك، خاكستر، ادويه‌جات معطر، ساخارين و مقدار زيادي اسانس و افزودني‌هاي غيرمجاز را مي‌چپانند توي اين مخلوط و مي‌شود پان پراگ.
البته تحقيقاتي كه روي آدامس‌ها و خوشبوكننده‌هاي دهان پان در سيستان و بلوچستان انجام شده، نشان مي‌دهد در 11 نوع از آنها مقداري هم مواد مخدر ديگر اضافه شده تا طرف را حسابي بگيرد. خب، دروغ نباشد در برخي از نمونه‌ها هم البته ارسنيك، كربنات منيزيم و سرب مشاهده شده است؛ آدامسي با تركيبات جادويي.
خوشبوكننده‌اي براي مردن لثه‌ها
دليلي كه مصرف‌كنندگان پان را به‌سمت آن مي‌كشد، احساس گرمي، سرخوشي موقت، سبكي سر، گيجي و شادي كاذبي است كه پس از مصرف آن دست مي‌دهد. اما اين ماده توهم‌ زا، آن‌قدر ويران‌كننده است كه مضراتش را نمي‌شود شمرد.
پان پراگ كه حالا به صورت آدامس (جويدني) و پاستيل (مكيدني) وارد كشور مي‌شود، بدجوري پدر لثه‌ها را درمي‌آورد، چرا كه نيكوتين آن به‌سرعت از طريق مخاط دهان جذب شده و باعث بدرنگي دندان‌ها مي‌شود.
علاوه بر آن، مصرف اين ماده، زمينه‌ساز بروز سرطان‌هاي دهان، حنجره و لثه مي‌شود. آمارها نشان مي‌دهد كشور هندوستان به دليل مصرف زياد مردم آن از اين ماده، مقام دوم سرطان دهان را در دنيا دارد.
اما اين تمام ماجرا نيست؛ پان پراگ علاوه بر اينها، بدجوري دستگاه تنفسي و قلب و عروق مصرف‌كننده را آسفالت مي‌كند و با جذب شدن توسط بزاق دهان، دخل سلول‌هاي مغزي فرد را هم مي‌آورد. علاوه بر اين، با توجه به‌اينكه ناس و پان پراگ بزاق دهان را مثل سيل راه مي‌اندازند، تمايل مصرف‌كننده را هم به‌تخليه اين ترشحات يا همان تف كردن تحريك مي‌كنند. به‌اين ترتيب مصرف‌كننده فرت و فرت تف مي‌كند كه با اين كار، علاوه بر لكه‌هاي كثيف كه در خيابان‌هاي مناطق فقيرنشين پاكستان و هند سانت به سانت ديده مي‌شود، بيماري‌هاي عفوني مثل سل و هپاتيت به‌سرعت گسترش مي‌يابند.
بدو، بدو كيلو دو زار
اكستازي با همه بدي‌هايش يك حسن داشت، آن هم اينكه وقتي اولين بار وارد كشور شد، آن‌قدر گران بود كه هر كسي نمي‌توانست بخردش؛ اما آدامس‌هاي پان پراگ مواد كثيفي هستند كه قيمت بهترين نوعشان هم به اندازه يك آب‌نبات چوبي نيست؛ 50 تا 300 تومان.
علاوه بر اين، با توجه به اينكه قاچاقچيان آن را به‌عنوان خوشبوكننده دهان يا آدامس و پاستيل خوشمزه وارد مرزهاي شرقي كشور كرده‌اند، خيلي راحت مي‌شود آن را ازدستفروشي‌ها و حتي دكه‌هاي روزنامه فروشي آن مناطق خريد. بنابراين خودتان ميزان خطر آن را حدس بزنيد.
اگرچه پان پراگ خودش بدجوري اوضاع دهان و دندان و مغز را به‌هم مي‌ريزد، اما مهم‌ترين هراسي كه از اين ماده وجود دارد، وابستگي‌اي است كه اين ماده به مخدرهاي سنگين‌تر و قوي‌تر ايجاد مي‌كند.پان همان كاري را مي‌كند كه اكس يا حتي سيگار دارند انجام مي‌دهند؛ معرفي مصرف‌كننده به دنياي مخدرهاي قوي‌تر اما ميليون‌ها بار وحشتناك‌تر.
دليلش هم اين است كه اگر اكس و سيگار از دوران جواني و نوجواني افراد را آلوده مي‌كنند، پان‌پراگ كه به عنوان خوشبوكننده دهان يا آدامس با طعم نعنا وارد بازار شده، حتي كودكان دبستاني و خردسال را هم به حفره بزرگ اعتياد مي‌كشاند و آنها را به سمت وابستگي و اعتياد به‌مواد مخدر قوي‌تر راهنمايي مي‌كند.
چهارمين روانگردان جهان
پان كه در كشورهاي اندونزي، مالزي، فيليپين، چين، تايوان، كامبوج، ويتنام، لائوس، هند و پاكستان قرن‌هاست به‌عنوان يك ماده نشئگي‌آور و در عين حال خوشبوكننده دهان مصرف مي‌شود، ‌چهارمين ماده پرمصرف جهان بعد از تنباكو، الكل و كافئين است كه حداقل 10درصد جمعيت دنيا در كشورهاي آسياي جنوب شرقي- به‌ويژه هند و پاكستان- اين ماده را مصرف مي‌كنند.
تحقيقات صورت گرفته در هند، پاكستان و نپال نشان مي‌دهد كه در حال حاضر بين 20 تا 40 درصد از جمعيت جوان اين كشورها از اين مواد استفاده مي‌كنند.
تحقيقي كه از سوي يك مركز تحقيقاتي در دانشگاه پزشكي كراچي صورت گرفت، نشان داد كه 40 درصد از جمعيت كراچي، حداقل يك بار يكي از محصولات جويدني درخت بتل را مصرف كرده‌اند.

رستم جرجاني
استاد ابرهيم آخوند اسكندر نژاد، در خصوص فلسفه «قره چهارشنبه» در نزد اهل سنت تركمن مي‌گويد: بر اساس باور‌هاي ديني تركمن‌ها در طول سال 120 هزار بلاياي زميني و آسماني براي انسان نازل مي‌شود كه 20 هزار آن در روز قره چهار شنبه نازل مي‌شود و براي پيامبر اسلام نيز در همين روز ناراحتي پيش مي‌آيد كه چند روز بعد منجر به وفات وي گرديد. اين روحاني سرشناس تركمن تاكيد نمود: براي رفع و دفع بلايا بايستي صدقه داد و نماز مخصوص آن روز را اقامه كرد.
شرح چهارشنبه سياه (قره چهارشنبه)
حضرت عالي مقام الشيخ محمد الغوث در کتاب جواهر الخميس خود گفته است، در هر سال 320000 بلا نازل مي شود. همه اين بلا يا در آخرين چهار شنبه ماه صفر نازل مي شود. آن روز سخت و دشوار ترين روزهاي آن سال مي باشد. به همين مناسبت تراکمه به اين روز قره چهار شنبه يعني چهار شنبه سياه نام گذاري کرده اند، هر کسي در روز چهار شنبه سياه 4 رکعت نماز نفل نيت کرده هر رکعت بعد از فاتحه 17 مرتبه سوره کوثر و 3 مرتبه سوره اخلاص و يک بار سوره فلق و يک بار سوره ناس را بخواند و بعد از سلام اين دعا را قرائت نمايد خداوند متعال به برکت اين نماز جان مال و اهل و اولاد و خواننده را از تمام آفات و بليات محفوظ مي دارد انشاءالله
دعا: اَلّهمَّ صَلّ عَلي مُحَمَّد عَبدِک وَرَسولِکَ النَّبي الاُمّي وَ بَارِکَ الّهُمَّ اَعوذُ بِکَ مِن شَرّ هَذا الشَّهر وَمِن کُّلِ بَلاءِ وَشدَّه بَليهِ قَدرتَها فِيهَ يادَ هرُ ياذ يهورُ يادَيهَارُ يا کانُ يا کَينُونُ يا کَينانُ يا اَزَلُ يا اَبَدُ يا معيدُ يا مبدِي يت ذُالجلالَ وَالاِکرام يا ذاالعَرش المَجيدِ انتَ تَفعلُ نا نُريدُ الّهمَّ اَحرِس بعَينِکَ نَفسي و مالِي وَ اَهلي وَ اولادِي وَ ديني و دنياي الّتي اِبتلَيتَني بصُحبَتِها بِحُرمِه الاَخيار بَرحمتِکَ يا عزيزُ يا غفّارُ يا کَريمُ يا ستارُ بِرَحمَتکَ يا ارحَمَ الرّحمين اَلَّهمَ يا شدشدَالقُوي يا شَديدَالمحالَ يا عزيزُ يا کَريمُ اُدلَلت بعزِکَ جَميعِ خَلقِک يا مُحسنُ يا مجمِلُ يا مُتَفَّصل يا مُنعمُ يا مُکرمُ يا مَن لا الهَ الّا انتَ يا لطيفاٌ لَطَفتَ بِخَلقِ اَلسَّمواتِ وَالارَض اَلطِفَ بي في قَضائِکَ وَعافي مِن بَلائکَ و لا حولَ . لا قوَّت اِّلابالله العَليالعَظيمُ وَ صلي اللهُ عَلي سَيدِنا مُحَمَّد وَ عَلي اَلِهِ و صَحبِه وَسلَّم.
و هر گاه هر گونه مصيبتي پيش آيد: در خانه هاي خود نماز نفل بدون جماعت خوانده و بوسيله نماز از خداوند تعالي مدد بجويند. در قرآن مجيد ارشاد شده است ( يا ايهِاالَذينَ امَنوا ستَعينوابالصَّبر وَالصّلوه) يعني اي مومنان بوسيله صبر و نماز مدد بخواهيد. در چهارشنبه سياه لااقل 2 رکعت نماز نفل بخوانيد و به فقرا و مساکين صدقه دهيد. صدقه دافع بلا و عمر انسان را زياد مي کند.

نگاهي به وضعيت نظام اطلاع رساني در تركمنستان

به هر حال، هم‌اكنون اخبار "فلش" (فوري) در رسانه‌هاي ديداري و شنيداري اين كشور برخلاف ساير كشورها هيچ جايگاهي ندارد و بطور معمول تازه‌ترين اخبار تنها در ساعت ۲۱ هرشب پخش مي‌شود و اين اخبار در بخش‌هاي خبري تا ۲۴ ساعت ديگر تكرار مي‌شود.

اخبار پخش شده در رسانه‌هاي ديداري و شنيداري دوباره بدون هيچگونه تغييراتي در رسانه‌هاي نوشتاري اين كشور به چاپ مي‌رسد.

نبود تنوع و تحول در نظام اطلاع‌رساني سبب انتقاد بردي محمد اف رييس جمهوري تركمنستان از اين وضعيت شده و از دست اندركاران رسانه‌اي اين كشور خواستار ايجاد تحول و تغييرات در نظام اطلاع رساني شده است.

در اين راستا بردي محمد اف از اسفندماه گذشته تاكنون چندين نوبت در نشست كابينه وزيران از برنامه رسانه‌هاي ديداري و شنيداري اين كشور انتقاد كرده است.

وي در نخستين انتقاد خود از وضعيت اطلاع رساني رسانه‌هاي اين كشور پس از انتخاب به‌سمت رييس جمهوري در بيست‌وهفتم اسفندماه گذشته گفت كه برنامه‌هاي راديو و تلويزيون دولتي بويژه بخش اطلاع رساني آن يكنواخت و تكراري است و اين برنامه‌ها مورد پسند مردم نيست.

رييس جمهوري تركمنستان در اين راستا خانم "آتايوا" وزير فرهنگ و راديو و تلويزيون سابق اين كشور را پس از چندين نوبت اخطار در هجدم خرداد ماه امسال از كار بركنار كرد.

بردي محمد اف با صدور فرمان ديگري "كاكاگلدي چاري ياردردي‌اف" ۳۲ ساله را كه در گذشته رييس موزه و كتابخانه وزارت فرهنگ و راديو و تلويزيون اين كشور بود، به عنوان وزير جديد فرهنگ و راديو و تلويزيون اين كشور منصوب كرد.

رييس جمهوري تركمنستان قبل از بركناري وزير فرهنگ سابق، رييس راديو و تلويزيون دولتي اين كشور را نيز بركنار كرده بود.

البته "صفر مراد نيازاف" رييس جمهوري سابق تركمنستان نيز بارها از مسوولان راديو و تلويزيون دولتي اين كشور به خاطر ضعف برنامه‌ها انتقاد مي‌كرد ولي تا زمان حيات نيازاف تغييراتي در نحوه بهبود برنامه‌هاي اين رسانه‌ها ايجاد نشد.

نيازاف معتقد بود كه تلويزيون تركمنستان بايد تحولات و پيشرفت‌هاي كشور را با برنامه‌هاي جذاب و به صورت حرفه‌اي منعكس كند.

اما به نظر مي‌رسد كه بردي محمد اف رييس جمهوري تركمنستان براي افزايش كيفيت و كميت برنامه‌هاي رسانه‌هاي خود بويژه بخش خبري آن قصد ايجاد تحول در اين زمينه را دارد.

به همين دليل، رييس جمهوري تركمنستان براي نخستين بار دستور تاسيس رشته روزنامه‌نگاري در دانشگاه "مختومقلي" اين كشور را داده است.

از جمله سرفصل‌هاي مهم آموزشي اين رشته آموزشي در زمينه موضوعات سياسي، جامعه‌شناسي، آخرين فناوريهاي ارتباطات در عرصه خبر و اطلاع‌رساني است.

رييس جمهوري تركمنستان وعده داده است كه دانش‌آموختگان اين رشته آموزشي در رسانه‌هاي مكتوب و شبكه‌هاي مختلف راديو و تلويزيون دولتي تركمنستان مشغول به كار خواهند شد.

رييس جمهوري تركمنستان همچنين در راستاي افزايش كميت رسانه‌ها، تصميم به توسعه رسانه‌هاي ديداري و شنيداري دارد و در اين راستا با چندين شركت اروپايي قراردادهايي را منعقد كرده است.

راه‌اندازي يك شبكه جديد تلويزيون و همچنين شبكه جديد راديو از جمله برنامه‌هاي رييس جمهوري تركمنستان در سال جاري ميلادي است.

به هر حال، هرچند محتواي برنامه‌هاي رسانه‌هاي ديداري و شنيداري بعد از انتخاب "قربان قلي بردي محمد اف" به سمت رياست جمهوري در بهمن ماه‌گذشته تاحدودي بهبود يافته ولي به‌نظر مي‌رسد با برنامه‌هاي جذاب و پرمخاطب ديگر كشورها فاصله زيادي دارد.

به همين دليل، مردم تركمنستان معمولا با استفاده از تجهيزات دريافت ماهواره‌اي، ايستگاه‌هاي تلويزيوني خارجي و عمدتا روسي را جايگزين تلويزيون ملي خود كرده‌اند.

هم‌اكنون كمتر خانواده‌اي در تركمنستان وجود دارد كه تجهيزات دريافت ماهواره‌اي كانال‌هاي تلويزيوني نداشته باشد.

زيادي آنتن‌هاي بشقابي ماهواره در پشت پنجره‌ها و پشت بام منازل مسكوني عشق‌آباد به حدي چشمگير است كه كه نظر هر تازه واردي را به خود جلب مي‌كند.

تب استفاده از تجهيزات دريافت ماهواره‌اي شبكه‌هاي تلويزيوني حتي ساكنين مناطق روستايي اين كشور را از چند سال قبل در برگرفته است.

آنتن‌هاي بشقابي تركمنستان اكثرا به سمت ايستگاه‌هاي ماهواره‌اي "يامال" كه شبكه‌هاي مختلف تلويزيوني روسيه از آنها پخش مي‌شود، تنظيم شده است.

استفاده از شبكه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي روسيه به‌دليل تسلط بيشتر مردم تركمنستان به زبان روسي و همچنين سكونت تعداد زيادي از روس‌تبارها در اين كشور است.

به‌هرحال، روس‌ها بيش از ۷۰ سال بر اين كشور و ديگر كشورهاي آسياي مركزي تسلط داشتند و تسلط به زبان روسي يا علاقه به فرهنگ و آداب و رسوم روس‌ها يك امر طبيعي است.

علاوه بر اين، كيفيت برنامه‌هاي شبكه‌هاي تلويزيوني روسيه نيز هم در زمينه اطلاع رساني و پخش اخبار و رويدادهاي مهم جهان و هم از نظر پركردن اوقات فراغت و جذابيت‌هاي ديداري به هيچ وجه با چهار شبكه تلويزيوني تركمنستان قابل مقايسه نيست.

تركمنستان داراي چهار شبكه تلويزيوني "آلتين عصر، ميراث ، ياشليق و شبكه چهار (برون مرزي) است و سه شبكه راديويي دارد.

شبكه چهار تلويزيون تركمنستان به هفت زبان زنده دنيا از جمله انگليسي، روسي، فرانسوي، چيني و عربي برنامه پخش مي‌كند

وبلاگ ايرانيان مقيم عشق اباد

حاجي قربان آخوند منصوري، مسن‌ترين موذن تركمن
روحاني كهنسال گميشاني گفت: وقتي كه اذان مي‌گويم احساس آرامش مي‌كنم و خودم را به‌خداوند رحمان و رحيم نزديكتر حس مي‌كنم.
حاجي قربان آخوند منصوري افزود: اذان، همه مسلمانان را به وحدت دعوت مي‌كند و من خوشحال هستم كه 30 سال از عمر خود را به‌عنوان موذن نماز جمعه اهل سنت گميشان و 75 سال به‌عنوان طلبه و استاد حوزه علميه نبوي نژاد گميشان، در خدمت خدا و بندگان خدا بوده‌ام و از اينكه اين نعمت و سعادت الهي نصيب من شده، خودم را آدم خوشبختي مي‌دانم.
آخوند منصوري يادآور شد: قبل از پيروزي انقلاب اسلامي در 5 محله گميشان، نماز جمعه برگزار مي‌شد كه به‌بركت پيروزي انقلاب اسلامي و با توافق روحانيان مقرر شد كه نماز جمعه فقط در مسجد جامع اين شهر برگزار شود.
وي افزود: در رابطه با برگزاري نماز وحدت بخش جمعه در مسجد جامع گميشان، استاد مرحوم عبدي جان آخوند نبوي نژاد، فعاليت زيادي نمود و بعد اين نماز وحدت بخش به‌امامت وي اقامه شد و من به‌عنوان اولين موذن مسجد جامع گميشان برگزيده شدم و حالا از آن سال تاكنون به‌عنوان موذن اين مسجد در خدمت اهالي شهر هستم.
اين موذن كهنسال تركمن كه 85 سال سن دارد در پايان افزود: صداي اذان هميشه به مومنان آرامش مي‌بخشد و من در سال‌هاي جواني از شنيدن اذان كه بطور مرتب هر روز 5 بار از محلات مختلف شهر شنيده مي‌شد، بسيار خوشحال مي‌شدم و هميشه آرزو داشتم كه يك موذن باشم و با گفتن اذان، ثواب بيشتري ببرم، تا اينكه با پيروزي انقلاب اسلامي و متحد شدن مردم اين سعادت با من يار شد و من بنا به‌پيشنهاد استاد مرحوم عبدي جان آخوند، موذن شدم و آرزو دارم تا توان دارم باقي عمرم را نيز موذن باشم.
رستم جرجاني

رستم جرجانی




«قربان محمد» ملقب به جنيد خان joneit khanيكي از سرداران تركمن بوده كه در تركمنستان و خوارزم برعليه نظام شوروي قيام كرد و از نظر دولت شوروي آن زمان راهزن تقلي گرديد.
وي در درگيري‌ با قشون شوروي ضربات مهلكي به نيرو‌هاي آنان وارد مي‌سازد، اما بالاخره در برابر قشون شوروي تاب نمي آورد و شكست مي‌خورد. وي پس از شكست با باقيمانده نيرو‌هاي خود به ايران متواري مي شود.
جنيد خان در سال 1912 ميلادي در دوران جواني در زمره مخالفان شوروي قرار مي‌گيرد و در دسته‌هاي راهزنان، مبارزه خود را برعليه قشون استعمارگر شوروي آغاز مي‌كند.
وي با شهامت و شجاعت خود نظر بزرگان دسته‌هاي باسماچي‌ها را به‌خود جلب مي‌كند و بعد سرپرست همه آنان شده و به قدرت مي‌رسد. جنيد خان بعد از به قدرت رسيدن مبارزه خود را بر عليه خان خيوه كه ظلم زيادي بر مردم روا مي داشت، آغاز مي‌كند و چندين بار به قصر او حمله مي‌كند.
از طرفي خان خيوه كه اسفنديار نام داشت، در 22 نوامبر سال 1918 ميلادي با جنيد خان به توافق مي رسد و با وي صلح مي‌كند، اما اين توافق، جنيد خان را قانع نمي‌كند.




جنيد خان سپس تمام نيرو‌هاي مخالف حكومت شوروي را با هم متحد مي‌كند و با اين قدرت به مبارزات خود ادامه مي دهد و در 25 نوامبر سال 1918 در منطقه «دورگل» با قشون شوروي درگير مي‌شود كه اين نبرد بدون كسب نتيجه مطلوب به پايان مي رسد.
وي در نوامبر سال 1920 به « قزاوت» و بعد به «تخته» حمله مي‌كند و شكست سختي مي‌خورد و در اين نبرد‌ها تعداد زيادي از نيرو‌هاي خود را از دست مي‌دهد.
درسال‌ها 1922 تا 1924 اسلحه و مهمات جنگي خارجي‌ها از طريق ايران و افغانستان به جنيدخان مي‌رسد و به نيرو‌هاي وي جان تازه‌اي مي‌بخشد.
به اين ترتيب، جنيد خان در 19 نوامبر سال 1924 با تمام قواي خود به خوارزم حمله مي‌كند و اين بار هم متحمل شكست مي‌شود.
وي در 26 فوريه سال 1924 با باقي‌مانده نيرو‌هاي خود، به كوير قره‌قوم متواري مي شود، و با جمع آوري نيرو‌هاي خود براي آخرين بار به‌قشون شوروي حمله مي‌كند و اين بار هم متحمل شكست ميشود.
جنيدخان در ژوئن سال 1928 به ايران پناه مي آورد و به دليل روابط خوب رضاشاه با دولت شوروي پناهندگي وي از سوي دولت ايران پذيرفته نمي شود و او پس از اقامتي كوتاه در شمال ايران به افغانستان عزيمت مي كند و در سال 1938 در همانجا دار فاني را وداع مي كند.
توضيح اينكه، در اين رابطه با چند تن از بستگان و نوادگان وي كه در ايران سكونت دارند، گفتگو‌هايي انجام شده است كه در فرصت مناسب در اين سايت قرار خواهد گرفت.
اولكاميز : ضمن تقدير و تشكر از آقاي جرجاني , تصوير تزئيني است و مربوط به " خان جنيد " نمي باشد.

رستم جرجانی
درنيمه دوم قرن نوزدهم و در اوائل قرن بيستم، در منطقه كوميش‌تپه فردي با نام رجب‌آخوند كه عنوان قاضي ‌القضات تركمن ها را داشت، مي‌زيسته است.
وي تحصيلات ديني خود را در مدارس علمي و ديني خيوه و بخارا ‌گذراند و بالاترين درجه علمي را در شريعت و قرائت قرآن، از آن مراكز ديني كسب نمود.
وي در هنگام مراجعت به زادگاهش «حسن قلي» مدرسه ديني داير مي‌كند و به سواد آموزي، تعليم و تربيت كودكان و جوانان محلي مي‌پردازد.
تعدادي نامه‌هاي رسمي مربوط به‌آرشيو دولت مركزي تركمنستان وجود دارد كه در يكي از اين نامه‌ها در باره رجب آخوند چنين آمده است:
تلگرام به (زاكاسبي اوبلاستيك ناچالنيگينه) اداره استان زاكاسبي، ماه مي سال 1898 ميلادي:
براساس فرمايشات حضرتعالي، رجب آخوند صايادلي، روحاني بزرگ و محترم «حسن قلي، به خاطر رفتن به ‌مكه يك ماه در كراسنووسك زنداني شده است. حال بخشيدن شدن گناه و آزاد شدن اين روحاني مشهور را كه در ميان مردم بسيار محترم است، از صميم قلب خواستاريم.
حاجي رضا مأمد، بكدوردي، بك مئراد، مأمد حيوه‌لي آخوند، نه‌پس آبدييار اوغلي.
اين گونه نامه‌هاي رسمي و تاريخي، بر ارزش دفتر عمر مشهور رجب آخوند جلوه خاصي مي‌بخشد.
پس از آن رجب آخوند به‌ كوميش‌دفه مهاجرت مي كند و دليل مهاجرت وي برخورد مقامات شوروي سابق با نامبرده عنوان شده است.
زماني كه اين عالم ديني وقتي كه به‌كوميش‌دفه وارد ‌شد، با استقبال خوب اهالي اين شهر روبرو شد و به همين خاطر در همانجا سكونت اختيار مي‌كند و آنگاه مكتب خانه‌اي براي تعليم و تربيت و آموزش دادن كودكان و جوانان در اين شهر داير مي‌كند.
از شاگردان معروف و برجسته اين استاد، مي توان به «حاج آخوند طلابي» و در رشته قرائت قرآن كريم «حاجي محمد قاري آسوده» اشاره كرد.
گفتني است، رجب آخوند در بين مردم از جايگاه و اعتبار خاصي برخوردار مي باشد و اهالي اين منطقه تاكنون نيز از علم و دانش و كرامت وي سخن مي‌گويند.

رستم جرجانی


پيرزن تركمنستاني، خبر جنگ و خبر‌هاي ايران را از طريق راديو كوچك خود بطور مخفيانه دريافت مي‌‌كرد.
عاشور محمد خيوه‌اي، پدر شهيد بايرام محمد خيوه اي درباره شهادت پسرش و برگزاري مراسم درآن سوي مرز اينگونه گفت: پسرم جوان فعالي بود و اغلب در دريا صيادي مي‌كرد و نوازنده دوتار نيز بود و اغلب با يحيي محمد زاده، خواننده و نوازنده معروف گميشاني، براي اجراي برنامه موسيقي به‌عروسي‌ها مي‌رفت.
وي افزود: دراوايل جنگ بايرام محمد، با عده‌اي از جوانان گميشاني، به جبهه رفت و بعد درسال 1361 در ديواندره كردستان شهيد شد و ساز دوتار او براي هميشه خاموش شد. پدر اين شهيد اضافه كرد: پدرم سال‌ها پيش به خاطر فرار از ظلم كمونيست‌ها به ايران مهاجرت مي كند و درگميشان ساكن مي‌شود.
وي ادامه داد: درآن سال‌ها كشور عراق به ايران حمله كرده بود و همه جاي ايران بوي جنگ مي‌داد و همه مردم به نوعي با جنگ درگير بودند و مردم اخبار مناطق جنگي را طريق راديو و تلويزيون دنبال مي كردند.
پدر اين شهيد اظهار داشت: با دريافت خبر شهادت فرزندم به‌اتفاق تعدادي از فاميلان براي دريافت جنازه وي به‌گرگان رفتيم و پس از تحويل جنازه در سيل انبوه جمعيت مردم گميشان و اقوام به‌طرز باشكوهي تشييع و بعد درگورستان محلي به‌خاك سپرده شد.
عاشور محمد خيوه‌اي، ادامه داد: چندين سال بعد حكومت شوروي در آن سوي مرز فروپاشيد و مرز بين ايران و تركمنستان، بعد از 70 سال به‌روي مردم دو كشور باز شد و رفت و آمد مردم براي ديدار با خويشان خود از مرز اينچه برون آغاز شد.
وي افزود: من هم براي ديدن اقوام و به‌خصوص عمه پير خود عازم تركمنستان شدم و به سراغ عمه 90 ساله ام رفتم، پيرزن به گذشته تاريك خود و فاميلان اشاره كرد و از نحوه زندگي و گذران عمر خود در اين ديار صحبت كرد.
وي در ادامه بيا بيان اينكه پيرزن درباره شهادت بايرام محمد خيوه اي سئوالاتي كرد، گفت: پيرزن براي آن شهيد سه روز مراسم عزاداري برگزار كرده و تمامي افراد طايفه خيوه‌اي ‌ها از حسن قلي و روستا‌هاي اطراف در اين مراسم شركت داشته اند.
به گفته پيرزن راديو تنها مونس و همراه او بوده وخبر‌هاي ايران را از طريق اين راديوي تركمني (برون مرزي صداي جمهوري اسلامي ايران) دريافت مي‌كرده است وخبر شهادت بايرام محمد خيوه‌اي را از طريق همين راديو دريافت نموده است.
پيرزن در پايان به پدر شهيد گفت: آن زمان نمي‌دانستم كه شهيد فرزند شماست و صرفاً به جهت شهادت يك جوان تركمن ايراني برايش عزاداري كرديم.

صادقی:
جوانان دچار بحران هویت فرهنگی شده اند

شیراز - خبرگزاری مهر:رئیس دانشگاه شیراز از بحرانی خبر داد که در آن جوانان دچار بی هویتی در مسائل فرهنگی شده اند.
به گزارش خبرنگار مهر در شیراز، محمد هادی صادقی ظهر چهارشنبه در جریان اولین گردهمایی روسای دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی استان فارس افزود: امروز شرایطی پیش آمده که تعلقات شخصیتی جوانان چندان همخوانی با دغدغه ها و مسائل ملی و مذهبی ندارد و در این خصوص رسانه های بیگانه نیز به گونه ای عمل می کنند که معیارهای جوانان نیز به صورت معیارهای خارجی جهت بیابد.

خوانندگان دقت نمايند كه تايپ اين مقاله احتياج به بازنگري دارد كه در فرصتهاي اينده اصلاح خواهد شد . (اولكاميز )

مقدمه
ترکمن ها (ترکمان در منابع شرقی) از اعقاب قبایل اغوز هستند که در شمال دریای آرال زندگی می کرده اند و در حدود قرن دهم میلادی ، با گسترش امپراطوری سلجوقی بهسوی جنوب و غربمهاجرت کرده اند. بعضی از قبایل در سرزمینی مسکن گزیدند کهبعدها به نام آنها نامیده شد. قبایلدیگر راه خود را به سوی آذربایجان و آناتولی ادامهدادند، امری که نشان دهنده خویشاوندی قدیمیآذربایجانی ها و ترک های ترکیه باترکمن ها می باشد. از حدود قرن دهم میلادی به بعد در نوشتهبرمی خوریم. در طولقرن شانزدهم، ترکمن ها « ترکمن » های جهانگردان و جغرافیدانان عرب به اسمشاهد مخاصمه ای هستند که در یک طرف شاه ایران و در طرف دیگر خانات ازبک رارودرروی همقرار می دهد و در طول تاریخ نقش جاسوسی دو جانبه را بین این دو طرفمتخاصم ایفا میکنند.بین سالهای 1879 و 1875 آخرین منطقه ترکستان به تصرفروسهادر می آید و به امپراطوریتزاری و سپس در سال 1925 به اتحاد جماهیرشورویضمیمه می شود. ترکمن ها، مردمانی با فرهنگو سنتهای کوچ نشینی بهمدت چندین دهه تحت سیاست روسی سازی قرار میگیرند که با سیاستاسکان واشتراکی سازی شوروی شدت می یابد و این امر در دهه 1930 به اوج خود می رسد.اینسیاست و پیامدهای آن باعث مهاجرت صدها هزار ترکمن به سوی افغانستانمیشود.قبل از اشغال روسها جمعیت ترکمنستان در حدود 1150000 نفر بودهاست. ولی به دلیل اینکههیچگونه حکومت مرکزی وجود نداشته این رقم ، تقریبی بیش نیست.
ترکمن ها به قبایل ، طایفه ها و تیره های مختلف تقسیم می شوند. یازده قبیله اصلی در بین ترکمن ها
اینها گروه کوچکی را در ترکمنستان تشکیل می دهند و در شمال افغانستان نیز مشاهدهمیشوند. چندهزار نفر از این قبیله در شمال ایران در اطراف قوچان ساکنهستند.ها ) Ata-türkmen یا ) Ata -2این قبیله در نزدیکی واحه خیوه ازبکستانساکن هستند و امروزه همانند قبایل دیگر در کشورهایو Ybagata Narata:مختلفپراکنده شده اند. آتا ترکمن ها به سه طایفه تقسیم می شوند. OmarataÄrsary -3این قبیله در سرزمین وسیعی ، از کناره چپ آمودریا در بخارا تا دروناستان بلخ افغانستان سکونت داشتهاند ارساری ها امروزه یکی از مهمترین قبایلمنسجم ترکمنستان محسوب می شوند. آنها به چهارتقسیم می شوند. Uka,Alaşa,Gara, Bekebül : طایفهÇowdur -44Atanyÿazow Soltanşa, Şejere Türkmeniñ nesildaragty, ( شجره نامه ترکمن ها ) Turan-1, Aşgabat, 1994این قبیله در مسیر منقشلاق به خیوهازبکستان ساکن بوده اند. در حال حاضر دارای جمعیتی به تعدادچند هزار نفر است.این قبیله اولین قبیله ای است که با روسها روبرو شده است. چودورها به هفت.Şoh و Esenli, Bosajy, Burunjuk, Abdal, Igdir, Çowdur : طایفه تقسیم میشوندÝemreli -5در کناره چپ آمودریا سکونت دارند. یکی از کوچکترین قبایل ترکمنمحسوب میشوند.Gökleň -6اساساً در جنوب غربی کشور و در ایران بین رشته کوهکوپه داغ و دره های البرز زندگی میکنند.گوکلانها غالباً در معرض تهاجم از ناحیه ایرانبوده اند و آثار فرهنگ فارسی را در گویش خود حفظکرده اند که از غیر معیارترینصورتهای زبانی محسوب می شود. گوکلانها با قرار گرفتن تحتحاکمیت شاه ایرانموقعیت برتر خود را در بین ترکمن ها از دست داده و جایگاه خود را به تکه ها1735- )از قبیله گوکلان است. 1805) Magtymguly ، سپرده اند. یکی از ادبای بزرگ ترکمن,Kaýy , Kirik , Çakir begdili , Yangah : این قبیله به هشت طایفه تقسیم میشودGarib Ali-khan و Erkekli , Baýyndyr , AýderwişSakar -7و شهر ماری زندگیمیکرده اند. ساقارها تا حد Andköy قبیله ای کوچک هستند که بین بیابانزیادی با تکهها در آمیخته اند.Salyr -8و Saraks از قدیمی ترین قبایل ترکمن محسوب می شوند.درشرق قبیله تکه بین رودهایزندگی می کنند و گروهی مهم را تشکیل می دهند.به سه طایفه تقسیم می شوند : MurgabKiçiaga و Garaman , ÝalawaçSaryk -9زندگی می کنند. در طول تاریخ به Tagtabazar و Ýolotan و همچنین مناطق penjeh درمنطقهدلیل جنگهای فراوان و تهاجم از طرف ایران جمعیت شان دچار کاهش شدیدشدهاست. با اینحالGyzyl- , Barzaky , Alyşa , Badanen , Bir-Aş: ساریق ها بهنه طایفه تقسیم می شوند.Ganly-Baş و , Suhty , Gojaly , Doýaşy , Marat5Teke 105 در زبان ترکمنی به معنی بزِ نر است. Tekeاین قبیله، آخال- تکه نیز نامیده می شود و یکی ازمهمترین قبایل ترکمنستان کنونی است. سرزمینتا Igdi اولیه آنها واحه ماری (مرو قدیم)و آخال می باشد و قلمرو تحت پوشش آنها از دشتهایواحه خیوه ازبکستان گسترشمی یابد. علاوه بر حضور گسترده در عشق آباد، گویشوران عمدهدر Kyzyl-Arwatترکمن های ایران و افغانستان را نیز تشکیل می دهند. تکه ها همچنین درنیزمشاهده می شوند. گویش تکه به همراه گویش یموت، زبان ملی کشور را شکلBaýram Aliاین دو .Utamyş و Tohtomyş ,Yalkamyş : می دهد. تکه ها به سهطایفه تقسیم میشوندطایفه اخیر به تیره های مختلف تقسیم می شوند :توغتامیشه ا:: BegMejek و Taýmas, Gara-Gökje, Ýary-Gökje : GökjeÝagyr-Baş وZereň, Kauku : AmaşahÝakub و Har : HarAk kongur و Kara kongur : Kongur:Wekilو Kara-Ýürmek, Kanjyk, Ýazy, Kara-Ýüsüf, Çaşkin : Ak-WekilHorunKakşal, Halil, Haraja, Aryk : Kara-Wekilاوتامیش ه ا:: SyçmazMiriş,Elbeh, Topuz, Kara-Ahmat, Perreň, Utjruk: BagşyBorhoz, SultanAziz,Gök, Zeýakyn, WenişÝomut -11به همراه تکه ها مهمترین قبایلترکمنستانمحسوب می شوند. سرزمین اصلی آنها حاشیه دریای خزربوده ولی اکنوندر همه جای کشور ، از خیوه تا ترکمن باشی (کراسنوودسک سابق) پراکنده شدهاند. بخشی از زبان ادبی ترکمن بر گویش یموت مبتنی است. یموت ها به چهارطایفه اصلی تقسیم میشوند. این طایفه ها و تیره های مربوط به آنها عبارتند از ::Şunyو Eýmir, Hoçak, Igdir, Kanýokmaz, Maşrik, Badrak, Daz, Atabaý, Akkeňirme: Köçek tatarMegreme Kuruma, Kyzyl, Ak-kyryn, Kerrik, Kyýak,Heýwedi, Danryk: ŞarafKara-öý, Düýeji, Elgaý, Baga, Jafar-Baýیا یموتهایخیوه): ) Baýram şalyJünýet , Kara-hoja , Ürüş-Küçü , Üküz, Uşak, Salakهرکدام از این طایفه ها به نوبه خود به تیره ها و سپس به خانواده ها تقسیم میشوند. از نظر بعضی ازکه اولی Çarwa و Çamur: ترک شناسان، تقسیم بندی واقعیبین یمونها عبارت است از
یکجانشین و دومی کوچ نشین بوده است. امروزه بر روی پرچم ملی ترکمنستان پنج نقش قالی متعلق
وجود Saryk و Gökleň ,Ärsary ,Ýomut ,Teke به هر یک از پنج قبیله اصلی کشور یعنی
دارد.
-2 موقعیت جغرافیایی
مجموعه این قبایل قوم ترکمن را تشکیل می دهد. ترکمن ها از غرب به شرق از کناره های دریای
خزر تا نواحی شرقی آمودریا، و از شمال به جنوب، از خیوه ازبکستان تا دشتهای خراسان ایران
پراکنده اند. همچنین در خارج از مرز ، در افغانستان از هرات تا شهر مزار شریف، ترکمن های دور
افتاده از وطن اصلی را می توان مشاهده کرد. طبق آمارهای سال ترکمنستان، ترکیب جمعیتی به
ترتیب زیر است :
ترکمنستان : جمعیت کل : 4050000
اقوام تعداد در صد از جمعیت کل
%73 ترکمن ها 2967500
%9 روس ها 364500
%9 ازبک ها 364500
%2,5 قزاق ها 101250
%1 ارمنی ها 40500
%1 اوکراینی ها 40500
%2,4 دیگران 97200
در خارج از ترکمنستان ، ترکمن ها نسبت به جمعیت 6 کشورهای مربوطه ، دارای توزیع زیر هستند :
%1,18 ترکمن های ایران 820800
%1,38 ترکمن های افغانستان 305000
%0,56 ترکمن های ازبکستان 125172
6 بابایوا ، آ. ترکمن های افغانستان ، بیلیم ، عشق آباد ، 1992
ب - زبان و کتابت آن
-1 ویژگی های بنیادی
زبان ترکمنی از سال 1925 تا کنون زبان رسمی جمهوری ترکمنستان است. این زبان u1607 همانند زبانهای
ترکی، آذری و گاگائو رایج در رومانی و مولداوی به گروه جنوب غربی زبانهای ترکی تعلق دارد
که ویژگی اعضای این گروه اشتراک ساختمان واژگانی به ترتیب زیر است :
پایانه ها + پسوند اشتقاق + ریشه 7
زبان رسمی ترکمنی در واقع زبان استاندارد ادبی ترکمنی است که در دوره شوروی بر پایه
گویش های تکه و یموت بنا شده است. گویش های کوچکتر زیادی هم وجود دارند که از تقسیمات
، Burkaz ، Baýat ، Änew ، Arabaçy ، Asgy ، Alili ، Agar ، قبیله ای مانند
، Igdir Keman ، Hazar ، Hatap ، Handag ، Düýeji ، Çowdur ، Çeges
و غیره ناشی Surhy ، Sanjar ، Salyr ، Sakar ، Olam ، Nohurly ، Mukry ،Merkit
شده اند. تمام این گویش ها مشابه یکدیگر هستند و تفاوتهای بین آنها در میزان تأثیرپذیری از فارسی« زیاد » köp در گویش های جنوبی است ؛ در حالیکه گویشهایشمالی دارای عناصر جغتایی مثل، « کراوات » galstuk هستند و از روسی تأثیرزیادی از لحاظ واژگانی پذیرفته اند. مثلاً کلماتی مثلبه فراوانی به « تختخواب »krowat و « مغازه » magazin ، « سینما » kino ، « یخچال » holodnikکار برده میشوند(به لیست کلمات دخیل روسی نگاه کنید). در واقع زبان ترکمنی، زبانی نسبتاًفقیر است که به مدت طولانی صرفاً کاربردی شفاهی داشته است. زبان ترکمنیبرای غنی کردنواژگان و بیان عناصر خارجی، به لغات بیگانه متوسل شده است؛چون ساخت لغات جدید در زبانترکمنی امر ناآشنایی است. در عین حال تعجب آورنیست که زبان رسمی ترکمنستان، همانند آنچهکه در جمهوری های مجاور رخ داده،توانسته است ساختارهای دستور اصیل ترکی خود را حفظکرده و در عین حال تا حدزیادی واژگان خود را، به خصوص در حوزه های فنی ، روسی سازد. بااینحال برخیویژگیهای مختص گویشهای ترکمنی وجود دارد که این زبان را از سایر زبانهایخانوادهترکی متمایز میکند. مهمترین این ویژگی ها عبارت است از نظام واکه ها کهدر آن واکه هایکوتاه و کشیده وجود دارد. در حالیکه این تمایز در زبان های ترکی و آذریوجود ندارد. در پایانههای اسم، صورت حالت مفعول با واسطه در صیغه ها و نحوهکاربرد به طور گسترده ای از سایرزبانهای ترکی متفاوت است. در جایی که زبانترکیازبندهای موصولی استفاده میکند زبان ترکمنیبه فراوانی وجه وصفی را به کار میگیرد. در واقع نظام فعلی زبان ترکمنی در مقایسه با آذری و ترکی Maisonneuve J.Denis, 1995 , پاریس , دستور زبان ترکی , ص 13بسیار ساده شده است. در عین حال در زبان ترکمنیصورت فعلی منحصر بفردی را مشاهده می کنیمکه منفی عادتی نامیده می شود.ما در بخش واجشناسی، تقابل های همخوانی و واکه ای u1585 را که بینترکمنی وسایر زبانهای ترکی وجود دارد مورد بررسی قرار خواهیم داد و صورتهای گوناگون فعلیترکمن را در بخش ساختواژه(صرف) مطالعه خواهیم کرد.علیرغم این بعضی تفاوتهایدستوری ، آوایی و معنایی، زبان ترکمنی زبانی بسیار نزدیک به زبانترکی است وهرکسی که زبان ترکی بداند میتواند سریعاً ساختارهای بنیادی ترکمنی را درک کند.اگربخواهیم از لحاظ میزان مشکل بودن دستور زبانهای ترکی قضاوت بکنیم، بایدبگوییمکه زبانترکمنی در مقایسه با زبانهای قزاقی و ازبکی زبانی بسیار آسان است.2الفباهای قبل از اصلاح سال 1993در طول تاریخ کتابت زبان ترکمنی، همانند بسیاریاززبانهای ترکی دیگر متأثر از تحولات سیاسیکشور بوده است. ترکها از قرن ششممیلادی الفبایی رونی 8، همچنین موسوم به اورخونی ، که از نامرودخانه ای که درشمال مغولستان جاری است گرفته شده ، اختیار کرده بودند. بر اساس غلبه یافتنمهاجمین دیگر الفباهای دیگری جایگزین یکدیگر شده اند. بدین جهت متون و سنگنوشته هاییبا حروف مانوی ، سریانی ، سانسکریت یا علائم تبتی یافت شده است.با گرایش به اسلام 9 بین قرنهای دهم و پانزدهم میلادی ، زبان ترکمنی تا سال1920 به الفبای عربی نوشته میشد. دستنوشته هایترکمنی بسیار کمی به اینالفباوجود دارد، چون فرهیختگان ترجیح میدادند مکاتبات شعر، رسالات ویا گزارش های رسمی را به زبان فارسی بنگارند. در عین حال نوشته های ترکمنی با الفبای عربی ، تا
حد زیادی از صورتهای جغتایی تبعیت می کرد و کشش واکه ها و هماهنگی واکه ای را نادیده می
گرفت. از سال 1920 تا 1928 اصلاحاتی در الفبای عربی انجام شد تا واکه ها نیز به کتابت در آید.
بعد از کنگره باکو 10 در سال 1926 ، در جوی که آرزوی صدور انقلاب بلشویکی وجود داشت،
برای اولین بار زبان ترکمنی به منظور تسهیل خواندن توسط خارجی ها، مثلاً ترکها، لاتینیزه شد. به
همین خاطر الفبای لاتین ترکمنی مشابه الفبای جمهوری کمالیست انتخاب شد؛ البته با تفاوتهایی چند :
در ترکمنستان و ترکیه از لحاظ تلفظ در تقابل بودند. واکه های کشیده با دو بار نوشتن -c و -ç
نمایانده میشد. واکه های -ə که با حرف -a و غیره ؛ به استثنای uu ، ، aa : نمایانده میشدند
برای –ñ نوشته میشدند. خیشومی .у و ө ، ь بوسیله حروف اقتباس شده از روسیِ -ü و -ö ، -ı ترکی
به کار می رفت. پسکامی های عربی به ترتیب زیر نوشته می شدند : ng صدای
8 فعالین ملی گرای قزاق برای احیاء و بازگشت دوباره به این الفبا u1578 تلاش می کنند.
9 Demidow, S.M. تاریخ اقوام معتقد به ادیان در ترکمنستان , Ylym, Aşgabat, 1990, pp.71-119
10 کنگره ای که توسط شوروی برای ایجاد اقتصاد و ایدئولوژی شورایی تشکیل شد.
ک K ق q
غ
ع Gدر سال 1931 تصمیم گرفته شد که دو بار نوشتن واکه ها برای نشان دادن کشیدگیراکنار بگذارند- و را حذف کردند؛ چونکه این دو حرف فاقد نقش واجی هستند. درسال های 40 q و حرف های1939 تحت حاکمیت استالین تصمیم به تمرکز گرایی دوبارهبا محوریت مسکو گرفته شد و الفبایترکمنی و

آیا می دانید بزرگترین دیوار دفاعی جهان پس از دیوار چین دركجا بوده است؟

آق قلا :
شهرستان آق قلا در شمال استان گلستان و در شهر گرگان و در گرگانرود با داشتن آثار تاریخی و طبیعی و دیدنی از مناطق گردشگری ایران محسوب می شود.
جمعیت این شهرستان حدود 115 هزار نفر و 1763 کیلومتر مربع مساحت دارد. بسیاری از مردم این شهرستان را ترکمن ها تشکیل می دهند. این شهر توسط شاه عباس در سال 1020 هجری قمری بنا شده و در ابتدا به نام اسپید دژ و یا دژ سپید معروف بوده است. و در زمان حکومت پهلوی به پهلوی دژ تغییر نام داد. امروزه نیز به نام آق قلا که در زبان ترکمنی به معنی دژ سفید است مشهور گشته است و به همین نان نیز نامگذاری شده است.

گل فشان قارن یارق:
گل فشان قرن یارق در شمال غرب آق قلا است که پدیده ای طبیعی و آتشفشانی پیر و فرسوده بوده و در گذشته از دهانه آن به جای مواد مذابی و گدازه گل همراه گاز از ان خارج می شده است.
این گل فشان اکنون به صورت تپه ای مخروطی است که تاثیر فرسایش در ان کاملا مشهود است. منشاء، گازهای گل فشان نی زاز تله های نفتی و گازی موجود در اعماق زمین تامین می شود و شباهت مکانیسم گل فشان به فوران های آتشفشانی موجب شده که نام آن را آتشفشان گل نامند. منابع مختلف قطر دهانه آن را از 500 تا 700 متر ثبت کرده اند.
قارن یارق یک کلمه ترکمنی است، در این زبان به معنی شکم پاره و یا جایی که شکم زمین شکافته و پاره شده می باشد.

پنجشنبه بازار و صنایع دستی :
از مراکز دیدنی آق قلا می توان به پنجشنبه بازار آن اشاره کرد که صنایع دستی این منطقه و نیز ترکمن ها را می توان مشاهده و خرید کرد. از معروفترین آنها می توان به قالی و قالیچه و پشتی ترکمنی اشاره کرد. قالی و قالیچه های ترکمنی دستبافی پرزدار و زیباست که از طریق درگیری تار و پود و پرز با نقوش هندسی روی دار قالی بافته می شود. مواد اولیه این هنر پشم، کرک، نخ پنبه ای و ابریشم می باشد.

پل آق قلا:
این پل روی رودخانه گرگانرود احداث شده است و شهر را به دو قسمت تقسیم می نماید.
این پل از اثار دوره صفوی است که در قرن های معاصر مرمت و مورد استفاده قرار گرفته است. عده ای از باستان شناسان این پل را متعلق به قرن هشتم می دانند و در این زمینه عده ای دیگر معتقدند که پایه های این پل از دوره سلجوقیان بوده و طاق ها و بئنه ها در دوره صفویه به ان اضافه شده است. پل اق قلا هفتاد متر طول دارد و ارتفاع ان از سطح رودخانه چهارده متر است.

منطقه جنگلی ناهار خوران:
منطقه جنگلی ناهار خوران نیز از مناطق طبیعی با پوشش جنگلی گرگان است در 15كيلومتري آق قلا که از جذابیت های خاص خود به برخوردار است.

دیوار دفاعی سد اسکندر:
دیوار دفاعی سد اسکندر، بزرگترین دیوار دفاعی جهان پس از دیوار چین با مسافتی بالغ بر 170 کیلومتر زمانی در این منطقه بوده است که متاسفانه به دلیل عدم نگهداری و حراست صحیح به کلی از بین رفته و تنها خرابه هایی از آن باقی انده که قابل دیدن نیست!
در زیر تنها اطلاعاتی از این دیوار در اختیار دوستان قرار میگیرد
اما از فهرست دیدنی های سفر حذف می شود…
يكي از معروفترين آثار تاريخي استان گلستان ديوار دفاعي گرگان مي باشد كه به نامهاي سد اسكندر، سد انوشيروان، سد فيروز و قزل آلان(مار سرخ) در طي دوره هاي مختلف شهرت يافت. ديوار دفاعي گرگان از شرق درياي خزر در ناحيه گميشان شروع و پس از گذر از شمال آق قلا و گنبد كاووس به طرف شرق ادامه داشته و در كوههاي پيش كمر(شمال شهر كلاله) محو مي گردد. طول ديوار حدود 155 كيلومتر است.
مورخان اسلامي از پايان و امتداد ديوار ذكري نكرده و به نظر مي رسد از موقعيت جغرافيايي آن بي اطلاع بوده اند. مسير ديوار از طرف شرق به موازات گرگان رود پيش رفته و از محوطه هاي باستاني مهمي چون قره شيخ تپه، ملا علي تپه، آبادان تپه، ملك علي تپه و قره محمد تپه كه در قسمت شمالي ديوار واقع شده اند، مي گذرد. ديوار دفاعي در قسمت مياني از شمال شهر جرجان قديم يا گنبد كاووس كنوني عبور كرده و پس از عبور از نقاط باستاني مهمي چون قلعه سلطانعلي، قلعه قزاقلي، قلعه كوك، ياس تپه و خرابه هاي بي بي شيروان به طرف غرب ادامه پيدا مي كند. اين ديوار دفاعي از محوطه بي بي شيروان به سمت جنوب تغيير مسير داده و پس از گذشتن از قلعه هاي معروف مانند قارنيارق، قزل قلعه، آلتين قلعه و قلعه خرابه از شمال آق قلا گذشته و از محدوده گميشان عبور كرده و به درياي خزر مي رسد. در نزديكي دريا به سبب تغييرات آب سطح دريا، مسير ديوار به درستي معلوم نيست. در حال حاضر ديوار در فواصل و مسيرهاي مختلف بين 2 الي 5 متر ارتفاع دارد. عرض ديوار حدود 10 متر و در فواصل مختلف قلعه هايي در سمت جنوب ديوار ساخته شده كه نزديكترين فاصله ها 50 متر و طولاني ترين آن به 10 كيلومتر مي رسد.قلعه ها مربع يا مستطيل شكل هستند و اندازه آنها متفاوت است. اندازه كوچكترين آنها 120 در 120 متر و بزرگترين آنها 200 در 280 متر مي باشد. با بررسي هيأت باستان شناسي 30 قلعه شناسايي شده و به نظر مي رسد كه در مجموع 40 قلعه بوده است. قسمت شمالي ديوار، خندقي قرار گرفته كه بيشتر در قسمت مياني ديوار مشهود است. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان نام اين ديوار را فيروزكند نوشت. حمدالله مستوفي در نزهه القلوب آن را اثر فيروز ساساني مي داند. از زماني كه جهانگردان اروپايي در قرون 16 و 17 ميلادي به ايران مسافرت كرده اند، نام اسكندر به آن اضافه شد. در قرون اخير اشميت با بررسي هوايي كه در اين منطقه انجام داد، طول آن را 170 كيلومتر و زمان احداث آن را بين حمله اسكندر و اوايل اسلام دانست. رابينو نيز در كتاب مازندران و استر آباد آن را بناي اسكندر مي داند كه در دوره انوشيروان تجديد بنا گرديد. پروفسور آرند سوئدي تاريخ بناي آن را تا زمان ساسانيان مي داند. ريچارد فراي نيز در مقاله سيستم دفاعي عهد ساسانيان بنياد اين ديوار را به انوشيروان نسبت مي دهد. اشيائي كه در حين كاوش هاي ديوار دفاعي به دست آمده، سفال، شيشه و فلز بودند كه سفال آن از اهميت بيشتري برخوردار است. سفالينه ديوار دفاعي به سه گروه ذيل تقسيم بندي شدند:
سفال خاكستري دوره اشكاني
سفال قرمز دوره اشكاني
سفال قرمز دوره ساساني
نتايجي كه باستان شناسان از كاوش هاي ديوار دفاعي گرفته اند موارد زير است :
در ساختمان ديوار دفاعي علاوه بر آجر، خشت نيز به كار رفته است.
در تمامي طول ديوار خندق ساخته نشده بلكه در بعضي قسمت ها در پشت ديوار خندق حفر شده است.
كوره هاي آجر پزي در اغلب مسير ديوار در قسمت جنوبي ساخته شده است.
به نظر مي رسد كه احداث ديوار با سرعت و شايد تحت فشار حكومت انجام گرفته است.
اما نتيجه مهم درباره زمان بنياد ديوار است كه باستان شناسان به دلايل ذيل آن را به دوره اشكاني نسبت مي دهند:
آجرهاي به كار رفته در ساختمان ديوار بيشتر 10×40×40 سانتي متر بوده كه اغلب در بناهاي اشكاني مورد استفاده بوده است.

كاربرد آجر و آجرچيني در ساختمان ديوار قابل مقايسه با بناهاي شناخته عصر پارتي مانند كاخ آشور و قلعه ضحاك مي باشد.

سفال به دست آمده از كاوش هاي ديوار به طور معمول متعلق به دوره اشكاني است.

طرز تدفين و قبور يافت شده در قلعه ديوار قابل مقايسه با ديگر قبور دوره اشكاني است.

تحقيقاتي كه دانشمندان روسي بر روي تغييرات آب درياي خزر در قسمت شرق آن انجام داده اند نشان مي دهد كه در دوره ساساني به علت بالا بودن آب درياي خزر ايجاد ساختمان ديوار دفاعي غير ممكن بوده ولي در حدود سال 200 ق.م تا 300 م سطح آب درياي خزر در حدود كنوني بوده و مشكلاتي براي احداث ديوار وجود نداشته است. به دلايل مذكور به نظر مي رسد كه بنياد ديوار در زمان اشكانيان هم زمان با حكمراني مهرداد دوم (87-123 ق.م) انجام گرفته باشد و به نظر در دوره ساساني بازسازي و تعمير گرديده است. از آنجا كه هجوم قبايل وحشي مثل سكاها و هياطله به شمال شرق ايران در دوره اشكاني به خصوص در زمان مهرداد دوم آغاز شده بود براي دفاع از هجوم اين قبايل ديوار دفاعي گرگان ساخته شد.

مسافران محترم آق قلا و تركمن صحرا جهت اطلاعات و گرفتن راهنماي حضوري با ايميل اولكاميز و يا با شماره موبايل زير تماس بگيريند .09112707472

به عنوان مثال، یک دانش آموز، پس از 6 سال نشستن بر سر کلاس های آموزش زبان انگلیسی، حتی نمی تواند یک متن ساده انگلیسی را بخواند یا فقط یک دقیقه با یک فرد خارجی مکالمه داشته باشد مگر آنکه برای "حضور و غیاب"در کلاس های مدرسه حاضر شود و برای "آموزش"، هزینه های کلاس های بیرون مدرسه را پذیرا باشد! و قس علیهذا

..................................................

حذف دوره راهنمایی ، اشتباه بزرگ شورای عالی آموزش و پرورش

شمال نیوز: ناگهان خبر می آید که نظام آموزش و پرورش تغییر کرد، مقطع راهنمایی حذف و تحصیلات مدرسه ای، به 2 دوره شش ساله ابتدایی و دبیرستان تبدیل شد! اما شورای عالی آموزش و پرورش که این تصمیم را گرفته، آنقدر برای مردم ارج و ارزش قائل نیست که علل این تصمیم که همه ملت را درگیر خود می کند، برایشان بازگو کند؛ در حالی که حتی وقتی می خواهند در بخش اخبار آب و هوا، از سرد شدن هوای یک منطقه نیز خبر دهند، علتش را می گویند که مثلا یک توده هوای کم فشار ...! اما کسانی که در راس آموزش و پرورش یک ملت و مملکت هستند، لزومی به توضیح نمی بینند تا همه را شگفت زده کنند از تصمیم ارتجاعی خود که بازگشت به نظام آموزشی دهها سال پیش است.

واقعیت این است که شورای عالی آموزش و پرورش همانند بسیاری دیگر از نهادهای دیگر این مملکت، با این تصور باطل که مشکلات موجود، ریشه های شکلی دارند و نه محتوایی، اقدام به این تغییر کرده است و این در حالی است که مشکل نظام آموزشی ما، نامگذاری مقاطع تحصیلی نیست بلکه نوع و نحوه آموزش ها و جهت گیری های کلی موجود در ساختار آموزشی ایران است.

متاسفانه نظام فشل آموزشی در ایران به حدی ناکارآمد است که به عنوان مثال، یک دانش آموز، پس از 6 سال نشستن بر سر کلاس های آموزش زبان انگلیسی، حتی نمی تواند یک متن ساده انگلیسی را بخواند یا فقط یک دقیقه با یک فرد خارجی مکالمه داشته باشد مگر آنکه برای "حضور و غیاب"در کلاس های مدرسه حاضر شود و برای "آموزش"، هزینه های کلاس های بیرون مدرسه را پذیرا باشد! و قس علیهذا در باب سایر موارد مانند ریاضیات و تاریخ و اخلاقیات و سبک زندگی و ... و به قول معروف آنچه از 12 سال تحصیلی نفع کاربردی عاید انسان می شود، خواندن و نوشتن است و چهار عمل اصلی ریاضی!

اما اگر از این مباحث محتوایی بگذریم و به بحث شکلی تصمیم اخیر بپردازیم، باید بگوییم که شورای عالی آموزش و پرورش در این باره نیز دچار خطایی بزرگ شده است.

نگاهی به دانش آموزان دوره راهنمایی بیندازید: آنها، نه کودکانی مانند دانش آموزان دوران ابتدایی اند و نه نوجوانان بالغی همانند دبیرستانی ها؛ بلکه دوره راهنمایی، یک دوران گذر و البته بسیار حساس است و به همین دلیل نیز هست که بین مقطع ابتدایی و دبیرستان، دوره راهنمایی را تمهید کرده اند.
ولی با حذف دوره راهنمایی، دانش آموزان، مستقیما از دوره ابتدایی وارد دوره دبیرستان می شوند و با نوجوانان و جوانانی که با عمده آنها، تناسب سنی ندارند، در یک محیط قرار می گیرند و بدین ترتیب یک دانش آموز 12 ساله با جوان 18-19 ساله هم مدرسه ای می شود و از آنجا که بزرگترین تفاوت این دو، بحث "بلوغ جنسی " است، بروز مشکلات عدیده- حتی اخلاقی- گریز ناپذیر است چه آنکه فضای فکری و جسمی کودکی که تازه دبستان را پشت سر گذاشته با کسی که در آستانه ورود به دانشگاه است، بسیار تفاوت دارد و جمع این دو در یک محیط رویکردی خطاکارانه است!

از این رو، لازم است شورای عالی آموزش و پرورش به جای پرداختن به امور شکلی، وارد مباحث کیفی و محتوایی آموزش و پرورش شود و ضمن توضیح علل تصمیم اخیر خود، چنانچه پاسخ های مستدلی برای انتقادات مطروحه ندارد، شجاعانه مصوبه خود را پس بگیرد و به پای بست خانه اندیشه کنن نه به نقش ایوان!

بازیافت زباله در گرگان
حکایت چهارده سال فرصت سوزی
http://www.gorganshahr.com/U-News.aspx?NID=136
گرگانشهر: سفر مقام معظم رهبری در سال یکهزار و سیصد و هفتاد و چهار به مازندران سابق مصوبه ای مهم را در زمینه حفظ محیط زیست به همراه داشت که آن، پیش بینی و تامین اعتبار احداث دو کارخانه کمپوست در شرق و غرب استان مازندران آن زمان برای کاهش عوارض و خطرات دفع زباله در این استان شمالی و تولید کود آلی جهت استفاده در کشاورزی بود.

این موضوع در واقع آغازی بر جلب توجه جدی به موضوع بازیافت بود. اما با گذشت چهارده سال از این موضوع، وضعیت بازیافت شهر گرگان اکنون چگونه است؟

با جذب اعتبار و خرید دستگاه های اولیه تولید کمپوست توسط یکی از بنیادها، این دستگاه مدتی را در انبار یک کارخانه وابسته به بنیاد گذراند و سپس با فعالیت شهرداری گرگان و ایجاد واحد بازیافت، موضوع به این شهرداری احاله شد. شهرداری گرگان طی مدت تولی گری، بیشتر درگیر انتقال محل دفن زباله از هزارپیچ به اطراف شهر آق قلا بود که البته این موضوع خود موجب بحث ها و اعتراضاتی توسط شورای شهر آق قلا، سپس ایرادات میراث فرهنگی نسبت به عدم رعایت حریم تپه های باستانی آن منطقه و در نهایت تغییر مکان مورد نظر اولیه شهرداری شد. مکانی که با گسترش حوزه استانی و با کمک های مالی وزارت کشور، بعداً به سایت دفن زباله برای شهرهای غرب و مرکز استان تبدیل شد.

با سیاست استانداری گلستان و تشکیل موسسه بازیافت در سال 1381، مباحث و مسوولیت های مرتبط با بازیافت به این موسسه منتقل شد. این سازمان با تکیه بر سازمان همیاری شهرداری های استان می باید بحث بازیافت زباله های تر و تبدیل آن به کمپوست و بازیافت زباله های خشک را پی می گرفت. پیگیری استاندار وقت و انتصاب یکی از نزدیکان وی، موجب شد تا موسسه بازیافت مدتی مورد توجه علاقمندان محیط زیست و فعالان بهداشتی واقع و عملکرد آن دنبال شود.

چند حرکت نمایشی، شعار نویسی و نصب سطل های تفکیک زباله که هنوز آثاری از آن در برخی مدارس دولتی به چشم می خورد از حرکت های اولیه موسسه بازیافت بود. سپس ارایه سطل های تفکیک کاغذ در ادارات و جمع آوری آن، نمایان گر حرکت هایی هر چند کند از سوی این موسسه بود که این روند نیز در سال های اخیر تقریباً متوقف شد.

پس از چهارده سال از آغاز مباحث اجرایی مربوط به بازیافت در استان و پس از گذشت هفت سال از فعالیت موسسه مذکور، وضعیت و کارکرد بازیافت در شهر گرگان زیر سوال است.

واقعیت این است که غیر از اخباری که هر از گاه در مورد الصاق یا استقلال سازمان، تعیین مدیری با حفظ سمت یا بی حفظ سمت برای این سازمان، و بازدیدهای گاه و بی گاه، خبر دیگری از فعالیت های این سازمان مهم نیست.

سایت دفن زباله که موضوع عدم ارزیابی زیست محیطی آن پرونده ای برای مدیران وقت مربوطه است، تنها به سایتی برای دفع زباله است که آن هم مورد انتقاد فنی متخصصان قرار دارد.

غیر از ساخت سازه های اولیه، آثار جدی برای بازیافت قابل توجه زباله و به ویژه جداسازی مواد آلی تبدیل آن به کود کمپوست مشاهده نمی شود. ادعای تولید محدود کود آلی درشت، نمی تواند عملکرد قابل توجهی پس از هفت سال کارکرد موسسه و یک دهه ایجاد سایت دفن زباله شهر گرگان باشد.

راهی که موسسه بازیافت برای تولید کود کمپوست ریز به کندی می پیماید، در شهرهایی از کشور سال هاست که در حال اتجام است.

اگر همزمانی شروع مباحث بازیافت را در گرگان و سایر مراکز استان های کشور در نظر بگیریم خواهیم دید که بازیافت در گرگان در عمل تنها اسمی داشته و بهانه ای برای تشکیل دستگاهی اداری بوده است. با این همه، مشخص نیست سازمانی متولی حل یکی از مسایل اساسی شهر و شهروندان است چگونه با خروجی غیرشفاف و مبهم لوح تقدیر از دکتر ابتکار رییس وقت سازمان محیط زیست کشور دریافت می کند.

مسوولان موسسه بازیافت می توانند آمارهای خود را از حجم کل زباله ورودی زون شرقی و میزان زباله بازیافتی به تفکیک برای در رسانه ها منتشر کنند. اما واقعیت آن است که جداسازی محدود و حداکثر خرد کردن این زباله ها با شرایط ایده آل فاصله فراوان دارد. زمانی می توان از عملکردها دفاع نمود که کار متناسب با زمان از دست رفته مطابقت نماید.

خوشبختانه در سفرهای دولت نیز بودجه های مناسبی برای حل مشکلات بازیافت دیده شده است که جذب و مصرف درست آن می تواند کمک شایانی به وضعیت موجود نماید. اما موضوع مورد انتقاد، کم توجهی به مقوله بازیافت در استان است. به عنوان مثال، مدیریت همزمان برای رییس سازمان همیاری شهرداری های استان و موسسه بازیافت، در زمانی که بازیافت کاری شبانه روزی را می طلبد، نشان از اولویت نداشتن موضوع نزد مسوولان است. واقعیت هم نشان از قحط الرجال مدیر در استان برای یک پست مستقل مانند موسسه بازیافت نیست.

اکنون معترضان به این انتقادات می توانند عملکرد خود را با آمار و ارقام به شهروندان ارایه کنند. اما آن چه که مسلم است اعضای شورای اول، دوم و سوم شهر گرگان می توانند مشاهدات سفرهای خود را از شهرهایی مانند تهران، مشهد، شیراز، همدان و... در طول این سال ها بیان کنند تا فاصله گرگان با این شهرها و فرصت سوزی های سال های گذشته مشخص شود.

البته پژوهش و داشتن برنامه دقیق کاری گام اول برای موسسه بازیافت است. اما آیا مسوولان مربوطه می توانند بگویند که با وجود تحقیقات ارزشمند استادان دانشگاه در مورد زباله شهر گرگان، در عمل چه استفاده ای از این تحقیقات شده است که اکنون موسسه در حال تدوین و تهیه طرح مطالعاتی و پژوهشی مدیریت پسماندهاست؟

بازیافت در گرگان، آرزوی دوستداران بهداشت، طبیعت و اقتصاد منطقه است و هر از گاهی دلسوزان به شکل فردی یا گروهی سعی در ارایه راهکار یا کمک برای برون رفت از وضعیت فعلی شوند. اما نگاه حاکم در بخش دولتی باعث شده است تا این چهارده سال، تنها جو بی اعتمادی نسبت به واژه بازیافت از سوی بخش دولتی را بر مردم شهر گرگان حاکم کند و افراد علاقمند و بخش خصوصی در حاشیه قرار گرفته و دلسرد شود که این البته محصول مدیریت طول دوران تشکیل موسسه است.

با این همه، بر خلاف کندی متولیان تصمیم گیر و اجرایی بازیافت، برای شهروندان گرگان سرعت تعیین تکلیف و انجام کارهای اساسی بازیافت بسیار اهمیت دارد. شهری که میانگین متوسط تولید زباله آن از میانگین کشوری بالاتر است، از مفاهیم ضرورت های بازیافت جا مانده است و روزمرگی تنها موجب فکر کردن به راه حل جمع آوری بهداشتی و مکانیزه زباله توسط شهرداری منجر شده است. گردشپذیر بودن شهر و منطقه، حجم زباله های یک بار مصرف و آلودگی خاک و آب را افزایش داده است و باید فکری اساسی نمود.

موسسه بازیافت استان گلستان، اکنون با صددرصد سهام متعلق به سازمان همیاری شهرداری های استان و مدیریت آن در اختیار مدیرعامل این سازمان است. اما سازمان، چه تعجیلی برای انجام کاری اساسی و تغییر وضعیت موجود انجام داده است. چه حجمی از فعالیت های وی به بازیافت اختصاص دارد؟ آیا برای این سازمان اهمیت بازیافت کمتر از پرداختن به اسکله بندرگز و یا پرورش ماهیان خاویاری حاشیه دریا یا فراورده های نفت و گاز است؟ درحالی که تجربه دنیا نشان داده است که مدیریت درست، بخش بازیافت را بخشی کاملاً اقتصادی و توجیه پذیر برای یک ارگان اقتصادی نظیر سازمان همیاری شهرداری ها خواهد نمود.

از سویی دیگر، جنبه های حیاتی ورود به برخی مباحث مانند جمع آوری و دفع ویژه زباله های خطرناک بیمارستانی در گرگان نیز مورد انتقاد متخصصان است. شیوه های فعلی مدرن نیست و دفع بهداشتی زباله های بیمارستانی در سایت زون غربی (آق قلا)مبهم است. هر چند شیوه فعلی دفن زباله های معمولی نیز با توجه به مکانیک خاک و سطوح آب های زیرزمینی در منطقه مورد انتقادات فنی است.

نکته قابل توجه دیگر، نزدیکی سایت دفن زباله به پتروشیمی گلستان و مشکلات مربوطه است. گفتنی است سایت دفن زباله زون غربی استان (آق قلا )در اقدامی عجیب بدون ارزیابی دقیق و استاندارد زیست محیطی، مجوز خود را از محیط زیست استان دریافت کرد که این موضوع به عنوان سوالی از متولیان وقت محیط زیست باقی مانده است.

در هر حال، تولید کمپوست از زباله های تر، انتقال و دفع بهداشتی زباله های خطرناک، تفکیک حداقل نیمی از زباله های خشک از مبدا یا در مقصد، بازیافت فیزیکی و شیمیایی این مواد از حداقل وظایف موسسه بازیافت است.

نکته قابل توجه در این میان، نقش تسریع کننده و مکمل شهرداری گرگان در این زمینه است که می باید در فرایند تعریف بازیافت از تولید تا حمل و دفع و بازیافت به شکل کاملاً موثر دیده شود و مجزا کار کردن دردی را دوا نخواهد کرد. ضمن این که فرهنگ سازی عمومی مهم ترین اصل فراموش شده موضوع بازیافت جهت تضمین موفقیت برنامه های بازیافت است و محتاج کارهایی اساسی تر از برگزاری هر از گاه یک نمایشگاه محلی.


تصویر تزیینی است

مردم تركمنستان كشوري كه بيش از ۹۸ درصد جمعيت شش ميليون نفري آن را مسلمان حنفي مذهب تشكيل مي‌دهد، همه‌ساله عيد قربان را به عنوان يكي از اعياد بزرگ اسلامي جشن مي‌گيرند.
اهميت عيد قربان در نزد مردم تركمنستان به حدي است كه آنها چند روز مانده به اين عيد بزرگ اسلامي براي برگزاري هرچه باشكوهتر آن تداركات زيادي را فراهم مي‌بينند.
به همين دليل در روزهاي سه‌شنبه و چهارشنبه هفته جاري "منات" واحد پول ملي اين كشور به خاطر تقاضاي زياد در صرافي‌هاي غير رسمي اين كشور كمياب شد.
هم‌اكنون، مردم تركمنستان به ويژه اتباع خارجي مقيم اين كشور با زحمت فراوان منات مورد نياز خود را از بازارهاي صرافي غير رسمي اين كشور تهيه مي‌كنند.
صرافان تركمنستاني معتقدند پس از اتمام تعطيلات مربوط به عيد قربان وضعيت عرضه و تقاضاي منات واحد پولي ملي اين كشور به حالت طبيعي برمي‌گردد عرضه منات براي اتباع خارجي مقيم تركمنستان براي هر دلار ۵۲۰۰ منات در بانك‌هاي اين كشور است در حاليكه نرخ هر دلار در بازار غير رسمي (صرافي‌ها) ۲۲ هزار و ۵۰۰ منات عرضه مي‌شود.
همچنين به مناسبت عيد سعيد قربان، بازارهاي پوشاك، ميوه و تره‌بار اين كشور نيز از چند روز گذشته تاكنون مملو از جمعيتي است كه مردم اين كشور به اين مناسبت اقدام به خريد لباس نو و ميوه و شيريني مي‌كنند.




بيشترين ديد و بازديدها و همچنين مراسم عروسي در سه روز تعطيلي عيد قربان انجام مي‌شود و از دو روز گذشته تاكنون تالارهاي عروسي شهرهاي تركمنستان با ازدحام متقاضيان براي برگزاري مراسم عروسي مواجه شده است.
خيابان‌هاي شهرها و روستاهاي اين كشور نيز بطرز باشكوهي آذين بندي شده و صداي بوق ممتد خودروهاي عروسي همواره در اقصي و نقاط شهرهاي اين كشور شنيده مي‌شود.
رسانه‌هاي گروهي تركمنستان نيز با برنامه‌هاي ويژه و مفرح خود در تلاش براي برگزاري باشكوه مراسم عيد قربان در اين كشور هستند.
رسانه‌هاي شنيداري و ديداري تركمنستان مصاحبه‌هاي مختلف با افراد مسن در زمينه آداب و رسوم ويژه تركمن‌ها در اين ايام و اينكه اين آداب و رسوم بايستي همچنان در بين مردم اين كشور حفظ شود، انجام مي‌دهند.
تركمنستان يك كشور مسلمان است و اين نوع مراسم به رغم تسلط ۷۰ ساله كمونيست‌ها منسوخ نشده، بلكه باشكوهتر از دوران گذشته انجام مي‌شود.
تركمن‌ها آيين‌هاي ويژه‌اي در اين روزها اجرا مي‌كنند كه از جمله آن مي‌توان به برگزاري آيين "تاب بازي" از سوي جوانان و كودكان اشاره كرد كه به صورت گسترده در ميان تركمن‌ها رواج دارد.
مردم تركمنستان معتقدند، تاب بازي كه معمولا با تاب‌هاي بزرگ و محكم به ارتفاع حدود ۱۰ متر انجام مي‌شود، گناهان انسان‌ها پاك مي‌شود.
برگزاري آيين تاب بازي در تركمنستان مختص ايام عيد قربان است و در بقيه ايام سال تنها ستون‌هاي قطور آهني اين تاب‌ها برپا است و با برداشتن زنجيرهاي آن، عملا امكان استفاده از آن را سلب مي‌كنند.
زوج‌هاي جوان و نيز دختران و پسران جوان و كودكان از مشتاقان برگزاري اين آيين سنتي در تركمنستان هستند و بنابه يك‌اعتقاد قديمي در بين تركمن‌ها با تاب خوردن در آسمان، گناهان خود را ريخته و از آلودگي‌ها پاك مي‌شوند.
مردان كهنسال تركمنستان خاطرات بسياري از محدوديت‌هاي اعمال شده در زمان حاكميت كمونيسم براي انجام فرايض ديني و آيين‌هاي مذهبي بيان مي‌كنند كه در آنها از تخريب تاب‌هاي ايام عيد قربان نيز سخن به ميان مي‌آيد.
تركمنستان پس از دستيابي به استقلال، روند احياي آداب و رسوم ملي خود را آغاز كرد كه در اين راستا رييس جمهوري سابق اين كشور در سال ۱۹۹۴ ميلادي با صدور فرماني براي برگزاري عيد قربان، آن را مجددا احيا كرد.
علاوه بر قرباني كردن و برگزاري آيين تاب بازي، مردم تركمنستان در طول سه روز برگزاري اين عيد اسلامي، سفره‌هاي رنگين براي پذيرايي از مهمانان كه در قالب انجام ديد و بازديد و تبريك عيد سرزده وارد مي‌شوند، تدارك مي‌بينند.
هر چند در اين ايام انواع شيريني، شكلات و ميوه كه در سفره‌هاي عيد موجود است با اين وجود، تركمن‌ها با اطعام مهمانان با غذاهايي از قبيل "پلو"، "كباب" و "دوقرومه" كه نوعي آبگوشت است، بخشي از گوشت قرباني را با نيت صدقه و نذري به پذيرايي از مهمانان اختصاص مي‌دهند.
برگزاري آيين‌هاي جشن و شادي و كنسرت‌هاي موسيقي در محل‌هاي ويژه‌اي در سطح شهر كه با حمايت مستقيم دولت برگزار مي‌شود و در آن خوانندگان مشهور تركمن به اجراي برنامه‌هاي هنري مي‌پردازند، از ديگر مراسمي است كه در ايامعيد قربان در تركمنستان برگزار مي‌شود.
رييس جمهوري تركمنستان در پيامي به مردم اين كشور تاكيد كرد كه عيد قربان براي تمامي مسلمانان يكي از اعياد بزرگ اسلامي است و بايد در برگزاري هرچه باشكوهتر آن تلاش شود.
"قربان‌قلي بردي‌محمداف" در پيام خود عيد قربان را سبب همبستگي و انسجام مردم تركمن دانست و تاكيد كرد كه اين‌گونه جشن‌ها پس از كسب استقلال مجددا احيا شده است.

بنظر کارشناسان، احتمال کشیده شدن بی ثباتی در افغانستان به دولت های آسیای مرکزی بعید است. لیکن، این وضعیت بی ثباتی در کشور همسایه، آنها را نگران میکند و باعث ایجاد ترس در آنها میشود.

در ماه های اخیر، حضور طالبان در مناطق شمال افغانستان که قبلا مناطق دارای ثبات نسبی به شمار می آمدند، افزایش یافته است. مناطق شمال افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی، یعنی ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان هم مرز است. مناطقی مانند کندز و بلخ، افغانستان در حال حاضر از سوی جنبش طالبان در معرض خشونت قرار گرفته است. در این مناطق از سوی طالبان به تاسیسات غیر نظامی و دولتی، حملات زیادی انجام می گیرد.

بگفته ناظران، بی ثباتی در کشور همسایه افغانستان میتواند به کشورهای آسیای مرکزی تاثیر منفی داشته باشد.

"یوس بونسترا" کارشناس اروپایی در امور آسیای مرکزی در مصاحبه مکتوب خود با خبر گزاری "ترند نیوز" گفت: "خطر واقعی از تلاش های روز افزون طالبان و یا دیگر گروه های تروریستی برای بی ثبات کردن اوضاع و یا پیدا کردن پناهگاه در دولت های آسیای مرکزی، روز بروز بیشتر افزایش میابد".

بنظر "بونستر" محقق برجسته FRIDE (European Think Tank for Global Action) ، با این حال، احتمال گسترش این مناقشه از افغانستان به ترکمنستان، ازبکستان، و تاجیکستان بعید است.

نیروهای مسلح تحت فرماندهی آمریکا گروه اسلامی طالبان را در افغانستان پس از وقایع سپتامبر 11 در سال 2001 سرنگون ساختند. اما اخیرا پس از احیای قوه "طالبان" خشونت علیه مردم در کشور به بالاترین سطح رسیده است.

در حال حاضر، برای مبارزه با تروریسم در افغانستان، نیروهای ناتو در این کشور حضور دارند.
در چارچوب فعالیت های ضد تروریستی در افغانستان 56 هزار نیروی نظامی امریکا و 32 هزار سرباز و 41 نیروی دولتی، موجود است.

دولت آمریکا تصمیم افزایش محتمل خود را به میزان 68 هزار نفر را دارد.
بنظر کارشناسان، میان کشورهای آسیای مرکزی، تاجیکستان نسبت به کشورهای دیگر بیشتر در معرض خطر قرار گرفته است.

بنظر بونسترا دلیل این، مرز طولانی با افغانستان که کنترل آن مشکل میباشد، است و همچنین ضعف موقعیت دولت تاجیکستان، سازمانهای نظامی و نهادهای امنیتی نیز یکی از دلایل این خطر است.

بنظر "بروس پانرا" کارشناس اروپایی در امور آسیای مرکزی، احتمال نفوذ نظامیان از افغانستان به تاجیکستان و امکان مخفی شدن در این کشور، نشانگر مشکلات جدی در زمینه امنیتی در شرق تاجیکستان است.

"پانیر" همکار رادیو آزادی در مصاحبه مکتوب خود به "ترند نیوز" گفت: این جای تعجب ندارد زیرا که مواد قاچاقی مخدر در تاجیکستان روز به روز در حال افزایش است. نظامیان میتوانند از مسیرهایی که برای آوردن مواد مخدر و قاچاق استفاده میشود، استفاده کنند.

بگفته وی، گزارش هایی مبنی وجود دارد که نشان می دهد اغلب قاچاقچیان مواد مخدر که از مرز تاجیکستان میگذرند خود جنگجویان هستند.

بنظر کارشناسان، ازبکستان نسبت به تاجیکستان از تهدیدهای تروریسمی بیشتر محفوظ است.
بونسترا گفت: "بنظر میرسد که ازبکستان برای مقابله با تهدید تروریسم بهتر مجهز شده است".

بنظر کارشناسان، مبارزه با خطر تروریسم در این منطقه، به دلایل مختلف مشکل است. یکی از این دلایل، بی ثباتی دولت افغانستان است.

بگفته "جان شتاینبورنر" کارشناس آمریکایی در امورامنیت بین المللی، بی ثباتی در کشور همسایه در کشورهای آسیای مرکزی هراس ایجاد خواهد کرد، تا زمانی که درافغانستان صلح و ثبات ایجاد نشود - که دولت مسئول این عمل میباشد و همچنین توسعه تولیدات و اقتصاد این کشور محقق نشود، دولت های مرکز آسیای احساس هراس خواهند کرد.

شتاینبورنر استاد علوم سیاسی دانشگاه مریلند (University of Maryland) ، در مصاحبه مکتوب خود با خبرگزاری "ترند نیوز" گفت: افسوس که این ممکن کار یک یا چند نسل بعدی باشد و همچنین بستگی به چند مسائل دشوار دارد به عنوان مثال میتوان، آموزش و پرورش زنان را گفت".

75 درصد از جمعیت کنونی افغانستان بی سواد هستند.

بنظر شتاینبورنر مدیر مرکز مطالعات بین المللی و امنیتی در ایالت مریلند (CISSM)، اقتصادی و پایداری دولت نمی تواند تا زمانی که بخش قابل توجهی از جمعیت افغانستان از جمله زنان آموزش و پرورش مطابق با استانداردهای بین المللی دریافت نکنند، توسعه یابد.

بنظر بونسترا یکی دیگر از دلایل دیگر، عدم انسجام در میان کشورهای آسیای مرکزی است.

بونسترا گفت: "همکاری های منطقه ای جهت تبادل اطلاعات بین کشورهای آسیای مرکزی پاسخ لازمی در این راستا میتوانست باشد، لیکن با توجه به روابط پر تنش میان ازبکستان و تاجیکستان ( به دلیل منابع انرژی و آب ) و همچنین عدم دموکراسی در ترکمنستان، این اقدامات امکان پذیر نیست".

بگفته وی، از آنجا که همکاری های منطقه ای بین کشورهای آسیای مرکزی وجود ندارد، آنها به همکاری های خارجی متکی هستند، برای مثال همکاری در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، ناتو و یا سازمان امنیت و همکاری اروپا.

بنظر کارشناس، برای چشم اندازهای آینده، مهم به هم پیوستن طرح ابتکاری اتحادیه اروپا، آمریکا و ناتو(ISAF) برای کنترل مرزی و اجرای قانون در افغانستان جهت مبارزه با قاچاق مواد مخدر و جنبشهای تروریستی در کشورهای آسیای مرکزی، است.

منبع ترند , باكو آذربايجان

ايراس: مرور تحولات در تركمنستان گواه آن است كه از زمان به قدرت رسيدن بردي‌محمدوف، هرچند به طور نسبي، دامنه اصلاحات او به حوزه رسانه‌ها نيز در حال تعميم است كه نمود آن را تأكيد اخير وي مبني بر ضرورت پويايي بيشتر اصحاب رسانه مورد بررسي قرار داد.
گروه تحليل: محدوديت فعاليت رسانه‌هاي آزاد در گستره آسياي مركزي و از جمله در تركمنستان ريشه در سنت‌هاي سياسي دوره شوروي دارد كه در آن دوره رسانه‌ها به شدت زير كنترل نخبگان حاكم بوده و تنها به ايفاي كاركرد تأييدكننده و تبليغ مثبت سياست‌ها و سياست‌مداران اقدام مي‌كردند. در اين ميان كيش شخصيت رهبران از جمله‌ نمودهاي عيني اين كارويژه رسانه‌ها بود كه در شخصيت‌پرستي افرادي همچون لنين، ستالين و برژنف قابل ارزيابي است. اين سنت حسب معمول روندهاي فرهنگ سياسي به جوامع مختلفِ فضاي پساشوروي ز جمله تركمنستان نيز امتداد يافت و در دوره صفرمراد نيازوف به نحو گسترده‌اي عملياتي شد. در اين دوره، تنها فعاليت و به عبارتي محدوده فعاليت رسانه تعريف و تمجيد از وي و اقدامات دولت بود و انتقاد در اين فضا مفهومي نداشت و اساساً قابل تصور نبود.
با ورود محمدوف به عرصه سياسي تركمنستان، فضاي سياسي و اجتماعي اين كشور به نحو محسوسي تغيير كرده و او اصلاحات و دور شدن از فضاي سياسي قبل را مجدانه در دستور قرار داده و حتي دامنه اصلاحات را به حوزه سياست خارجي نيز تعميم داده است. حوزه رسانه‌ نيز يكي از زمينه‌هايي است كه مشمول سياست اصلاحات محمدوف قرار گرفته كه نمودهاي آن را در اقدامات اخير او مي‌توان مشاهده كرد. يكي از مهم‌ترين اين موارد اقدام اخير او در بركنار كردن دو تن از مقامات ارشد حوزه رسانه تركمنستان است كه به تأكيد منتقدين؛ در ضيق بودن فضاي رسانه در اين كشور تأثير مؤثر داشته‌اند. بگلي علي‌يف، رئيس شبكه تلوزيون دولتي «آلتين اسير» و آناميرات پلادوف، مدير مسئول روزنامه دولتي «تركمنستان» اين دو فعال رسانه‌اي هستند كه به تأكيد مخالفين از مهم‌ترين فعالان رسانه در دوره نيازوف بودند كه در وظايف محوله از سوي او در امر سانسور را به كمال به انجام مي‌رساندند.
تأكيد اخير محدودف به اصحاب رسانه تركمنستان در اين خصوص كه بايد در فعاليت‌هاي خود «رسانه‌هاي غربي» را الگو قرار دهند نيز مؤيد ديگري بر تمايل او به آزادسازي بيشتر در عرصه رسانه دانسته مي‌شود. محمدوف در اقدامي ديگر دستور داده كه رشته روزنامه‌نگاري در دانشگاه بين‌الملل عشق‌آباد پايه‌گذاري شود، اين در حالي است كه پيش از اين نيازوف طي اقدامي اين رشته را از مجموعه رشته‌هاي دانشگاه دولتي تركمنستان با اين استدلال كه ضرورتي ندارند حذف كرده بود .